Δευτέρα
23 Οκτωβρίου 2017
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 2591RSS FEED
Νόσος GRAVE’S ή Νόσος BASEDOW
Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Νόσος Grave’s ή νόσος Basedow (ονοματολογία Ευρώπης) αποτελεί το κυριότερο αίτιο θυρεοτοξίκωσης* και είναι νόσος του θυρεοειδή αδένα.

Ο θυρεοειδής αδένας αποτελεί σημαντικό όργανο του ανθρώπινου σώματος με εξειδικευμένη λειτουργία (παραγωγή θυρεοειδών ορμονών).

Ο θυρεοειδική ορμόνη προάγει την φυσιολογική αύξηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου οργανισμού και ρυθμίζουν πολλούς «ομοιοστατικούς» μηχανισμούς στους οποίους περιλαμβάνεται η παραγωγή ενέργειας και θερμότητας του οργανισμού.

*Θυρεοτοξίκωση : ονομάζεται η κατάσταση εκείνη που προκαλείται από έκθεση των ιστών του σώματος σε υπερβολικά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών. Η νόσος προκαλείται από υπερλειτουργία ή καταστραμμένο θυρεοειδή αδένα (έγχυση ορμονών στην κυκλοφορία) ή από την χορήγηση υπερβολικών δόσεων θυρεοειδικών ορμονών. Εκδηλώνεται : με ταχυκαρδία, εφιδρώσεις, έκτακτες συστολές, άγχος, ευερεθιστικότητα.

Η ν.G. είναι αυτοάνοση νόσος η οποία προσβάλλει τον θυρεοειδή αδένα προκαλώντας αύξηση της σύνθεσης και της κυκλοφορίας των θυρεοειδικών ορμονών.

Η νόσος περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Robert James Graves [Ιρλανδρός γιατρός (1796-1853)].

Η νόσος εμφανίζεται στις γυναίκες (αναλογία 8:1 συγκριτικά με άνδρες) και ηλικίας 20 – 40 χρονών.

Η ν.G. προκαλεί χαρακτηριστικό εξώφθαλμο που εμφανίζεται και στα δύο μάτια (σπάνια στο ένα μάτι).

Ποιος δεν θυμάται την ταινία Φραγκενστάιν τζούνιορ (δημιουργία Μελ Μπρουκς) του «καμπούρη» υπηρέτη του Φραγκενστάιν με το χαρακτηριστικό εξώφθαλμο το οποίο ερμήνευε ο ηθοποιός Μάρτι Φέλντμαν!!!

Η νόσος προκαλεί χαρακτηριστικά διηθητική οφθαλμοπάθεια (Grave’s οφθαλμοπάθεια) όπως και Προκνημιαίο μυξοίδημα (οίδημα της πρόσθιας επιφάνειας την κνήμης που εμφανίζεται στον υπερθυρεοειδισμό) και συνοδεύει συχνά τον εξώφθαλμο.

Αποτελεί διηθητική δερματοπάθεια (εναπόθεση γλυκοζοαμινογλυκαινών) με πάχυνση του δέρματος σε ορισμένες περιοχές.

Συχνότητα εμφάνισης 2% - 3% του συνόλου πασχόντων. Το οίδημα μπορεί να επεκταθεί στο άκρο πόδι.

Συνυπάρχει προσβολή των οστών με σχηματισμό υπό το περιοστέο οστού και οίδημα ιδιαίτερα εμφάνιση στο μετακάρπιο.

Συχνό επίσης εύρημα της νόσου Grave’s αποτελεί η αποκόλληση των νυχιών.

Η ν.G. εμφανίζει οικογενειακό ιστορικό, Hashimoto θυρεοειδίτιδα με χαρακτηριστική ανεύρεση HLA B8 – HLA DR3.

Η αιτιοπαθογένεια της νόσου αποδίδεται σε σχηματισμό αυτοαντισωμάτων τα οποία δεσμεύουν του υποδοχείς της TSH (θυρεοειδοτρόπου ορμόνης) η οποία εκκρίνεται από την υπόφυση και σε κυτταρικό επίπεδο «διεγείρουν» τον θυρεοειδή αδένα, προκαλώντας υπερλειτουργία αυτού.

Τα αυτοαντισώματα αυτά ονομάζονται :

  1. Ανοσοσφαιρίνες η οποίες διεγείρουν τον θυρεοειδή αδένα (Thyroid – Stimulating Immunoglobin (T.S.I.).
  2. Αντισώματα κατά των υποδοχένω TSH.

Η παράλληλη διόγκωση του θυμού αδένα με την Νόσο Grave’s (όργανο ανοσοποίησης) όπως επίσης και η παρουσία ΑΝΑ (αντιπυρηνικών αντισωμάτων) ενισχύουν την αιτιοπαθογένεια της αυτοάνοσου νόσου.

Επίσης τα άτομα που πάσχουν από ν.G. εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο (προδιάθεση) για την δημιουργία και εμφάνιση και άλλων συστηματικών νόσων αυτοάνοσου υποστρώματος, όπως :

  • Σύνδρομο Sjongren
  • Κοιλιοκάκη
  • Μεγαλοβλαστική αναιμία
  • Νόσος Addison (ανεπάρκεια επινεφριδίων)
  • Γυροειδή αλωπεκία
  • Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου Ι
  • Λεύκη
  • Υποπαραθυρεοειδισμό
  • Μυοκαρδιοπάθεια
  • Βαρειά μυασθένεια.

Επίσης έχει αποδειχθεί ότι η προσθήκη και κατανάλωση εμπορικού αλατιού με προσθήκη καλίου (K) συντελεί στην εμφάνιση ν.G. (διάρκεια εμφάνισης έως 4 έτη) όπως και η θεραπευτική χορήγηση ΙΩΔΙΟΥΧΟΥ ΚΑΛΙΟΥ ή ΑΜΙΟΔΑΡΟΝΗ (φάρμακο καρδιολογικό) των καρδιακών αρρυθμιών (περιέχει ιώδιο) προδιαθέτουν στην εμφάνιση ν. Grave’s.

Η κλασσική οφθαμοπάθεια (εμφανίζεται σε ποσοστό 30% της ν.G. ο ΕΞΩΦΘΑΛΜΟΣ ο οποίος προκαλείται από εναποθέσεις βλεννοπολυσακχαριτών και κυτταρικές φλεγμονώδεις παθήσεις στους ιστούς του οφθαλμού (ειδικά στους εξώφθαλμους μύες).

Στα τελικά στάδια του εξώφθαλμου τα μυϊκά κύτταρα καθίστανται ατροφικά, εμφανίζουν ινώδη εκφύλιση και με την αύξηση του οπισθοβόλβικου χώρου συντείνουν ουσιαστικά στις μόνιμες αλλοιώσεις των οφθαλμικών κόγχων και στην εμφάνιση κλινικών σημείων και εξόφθαλμου της νόσους Grave’s.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΟΦΘΑΜΟΠΑΘΕΙΑΣ GRAVES

Δεν εμφανίζονται με την ίδια ένταση τα συμπτώματα και στους 2 οφθαλμούς ούτε στον ίδιο χρόνο.

Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια έχει συχνότητα 16 στους 100.000 ανά έτος στις γυναίκες ενώ για τους άνδρες το ποσοστό αυτό είναι 3 περιπτώσεις / 100.000 ετησίως.

Κλινικά σημεία τα οποία χαρακτηρίζουν τη οφθαλμική θυρεοειδοπάθεια της νόσου Grave’s, είναι :

  • Ανάσπαση άνω βλεφάρου (97%)
  • Πρόπτωση οφθαλμού (62%)
  • Δυσλειτουργία οφθαλμικών μυών (42%)
  • Οίδημα βλεφάρων (32%)
  • Ένεση επιπεφυκότων (34%)
  • Εκχυμώσεις τοπικές (23%)

ΟΠΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ (βλάβη του οπτικού νεύρου

εμφανίζεται στο 6% των περιπτώσεων)

Η πορεία της οφθαλμικής οφθαλμοπάθειας στην πλειονότητα των περιπτώσεων χαρακτηρίζεται από μία αρχική φάση προοδευτική επιδύνωσης η οποία ακολουθείται από φάση ύφεσης και τέλος χαρακτηριστικά ακολουθεί στατική (μη δραστική) φάση κατά την οποία τα υπολειπόμενα στοιχεία της νόσου (πρόπτωση – στραβισμός – ίνωση των οφθαλμικών μυών) δεν παρουσιάζουν επιδείνωση.

Είναι λοιπόν φανερό ότι ένας ασθενής μπορεί να έχει σοβαρές εκδηλώσεις από τα μάτια πλην όμως η θυρεοειδή οφθαλμοπάθεια έχει κάνει ήδη τον κύκλο της.

Η αντιμετώπιση της οφθαλμοπάθειας εξαρτάται :

Α) από την σοβαρότητα της νόσου.

Β) την ενεργητική εξέλιξη της νόσου.

Η σοβαρότητα της νόσου εκτιμάται από τον ειδικό θεράποντα γιατρό εκτιμώνται διάφορα κλινικά σημεία της νόσου (ύπαρξη διπλωπίας – πρόπτωση οφθαλμού – ύπαρξη νευροπάθειας οπτικού νεύρου).

Η ενεργητικότητα της νόσου εκτιμάται από κλινικά σημεία όπως :

  • Οπισθοβοβλικός πόνος
  • Πόνος κατά την κίνηση
  • Πόνος οφθαλμού
  • Ερυθρότητα των βλεφάρων
  • Εκχυμώσεις
  • Ένεση (υπεραιμία επιπεφυκότων)
  • Οίδημα βλεφάρων.

Αν η νόσος αποδειχτεί ενεργής πρέπει να μειωθεί η ένταση της υπάρχουσας φλεγμονής (φάρμακα – ακτινοβολία) και η χειρουργική επέμβαση γίνονται στη φάση όπου οι βλάβες είναι εγκατεστημένες καθώς και η υποτροπή της νόσου είναι περιορισμένη.

Όλα τα παραπάνω εξατομικεύονται για κάθε ασθενή και τούτο διότι :

ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΝΟΣΟΣ

ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΡΡΩΣΤΟΣ

Τα συμπτωματικά μέτρα αντιμετώπισης της οφθαλμοπάθειας είναι :

  • Χρήση έγχρωμων γυαλιών για την αντιμετώπιση της φωτοφοβίας.
  • Χρήση τεχνιτών δακρύων για την αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας και του αισθήματος παρουσίας ξένου σώματος.
  • Ύπνος σε ημικλινη θέση προς αντιμετώπιση του περικογχικού οιδήματος.
  • Κάλυψη των οφθαλμών το βράδυ (αντιμετώπιση λαγόφθαλμου).

Σε σοβαρή μορφή οφθαλμοπάθειας γίνεται χορήγηση κορτικοειδών – ακτινοβολίας.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΝΟΣΟΥ GRAVE’S

  • Ευερεθιστικότητα – αίσθημα αγωνίας
  • Ελαφρός τρόμος χεριών, δακτύλων.
  • Ευαισθησία στο ζεστό περιβάλλον.
  • Ταχύπνοια, υγρό, ζεστό δέρμα.
  • Απώλεια βάρους (χωρίς αλλαγή διαιτητικών συνηθειών).
  • Αύξηση σχεδόν διπλάσια του θυρεοειδή αδένα.
  • Ανωμαλίες έμμηνου ρύσης.
  • Ελάττωση libido – σεξουαλική δυσρυθμία
  • Διαρροϊκό σύνδρομο
  • Τραχύ, κόκκινο δέρμα στα μάγουλα και πόδια.
  • Αίσθημα πνηγμού.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ Ν. GRAVES (Τοξική διάχυτη βρογχοκήλη)

Το ιστορικό, η φυσική εξέταση και εργαστηριακές εξετάσεις για την υπερλειτουργία του θυρεοειδή (TSH ορού – ελεύθερη Τ4 – Τ3 – σπινθηρογράφημα θυρεοειδή – μέτρηση αντισωμάτων κατά υποδοχέων της TSH) οδηγούν στην διάγνωση της νόσου.

Σημείωση : Αν ο υπερθυρεοειδισμός προκαλείται από λήψη περίσσειας ιωδίου τότε η πρόληψη στα σπινθηρογράφημα του αδένα είναι αντίστροφη της ποσότητας του προσλαμβανόμενου ιωδίου!!! και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μειωμένη σημαντική σκιαγράφηση του θυρεοειδή αδένα.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΟΥ GRAVES

Χρήση ιωδίου (διάλυμα κορεσμένου ιωδιούχου Κ – ή ιωδιούχου Na) χορηγούνται για την αντιμετώπιση θυρεοτοξικής κρίσης – προεγχειρητικά για αφαίρεση θυρεοειδούς αδένα.

Χορήγηση Propylthiouracil (100 – 150mg x 3) και Methimazole (520mg x 2) φάρμακα τα οποία μπλοκάρουν την θυρεοειδική υπεροξείδαση είναι αποτελεσματικά (προκαλούν ύφεση της ν.G. 12 – 24 μήνες).

Παρενέργειες : Εμφάνιση φλεγμονής ήπατος – μείωση λευκών (0,1%) που αποκαθίσταται με την διακοπή του φαρμάκου.

H Propylthionracil μπορεί να χορηγηθεί στην κύηση ή κατά τον θηλασμό.

Χορήγηση Β – αναστολέων

Βελτιώνουν την αδρενεργική διέγερση (ταχυκαρδία – τρόμο – διάρροιες – μυοπάθεια – πτώση βλεφάρων).

Χορήγηση ραδιενεργού ……>>>>>>.

Εφαρμογή στις παιδικές ηλικίες όχι βέβαια στην κύηση.

Χειρουργική αφαίρεση όλου του θυρεοειδή και δια βίου υποκατάσταση γίνεται όταν δεν επιτύχουν οι παραπάνω θεραπείες. 


Ενιαίος Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης