Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πόσο έτοιμοι είμαστε να αξιοποιήσουμε κονδύλια της Κλιματικής Αλλαγής, της Κυκλικής Οικονομίας;
Oπως επισημαίνουμε,συχνά, όσοι και όσες ασχοληθούν με τα θέματα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής, δεν είναι υπερβολή να πούμε, ότι θα κάνουν χρυσές δουλειές, αλλά και προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Αρκεί, να παρακολουθούν τις εξελίξεις να ενημερώνονται από κατάλληλες πηγές, Προς την κατεύθυνση αυτή φιλοδοξούμε να συμβάλλουμε, κατά το δυνατό, με το σημερινό αφιέρωμα, το οποίο, σημειώνουμε, πως θα επικαιροποιείται, ιδιαίτερα σε ότι αφορά στο θέμα των επιδοτήσεων, μετά το 2020, δεδομένου ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή ο επταετής προυπολoγισμός της ΕΕ (2021-2017), από τον οποίο θα χρηματοδοτηθούν τα σχετικά προγράμματα, βρίσκεται στο στάδιο της διαπραγμάτευσης. Η σημερινή Επιτροπή αισιοδοξεί να εγκριθεί το Φθινόπωρο, πριν ολοκληρωθεί η πενταετία της.
Τουλάχιστον το 25 % των δαπανών της ΕΕ θα κατευθύνεται σε κλιματικούς στόχους.
Τεκμηριώνοντας τη θέση μας για χρυσές δουλειές αναφέρουμε, πως στον προϋπολογισμό 2021-2027 η Επιτροπή ορίζει έναν περισσότερο φιλόδοξο στόχο για την ενσωμάτωση δράσεων για το κλίμα σε όλα τα προγράμματα της ΕΕ, με στόχο τουλάχιστον το 25 % των δαπανών της ΕΕ να κατευθύνεται σε κλιματικούς στόχους της.
Ο διάδοχος του Επενδυτικού Σχεδίου Γιούνκερ
Μια σημαντική πηγή ενίσχυσης δράσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, είναι το νεοιδρυόμενο ταμείοInvestEU
Με κανονισμό ιδρύεται το ταμείο InvestEU για την παροχή εγγύησης της ΕΕ για χρηματοδοτικές και επενδυτικές δραστηριότητες που εκτελούνται από τους εταίρους υλοποίησης σε στήριξη των εσωτερικών πολιτικών της Ένωσης, το οποίο εντάσσεται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο , τον προυπολογισμό της ΕΕ 2021-2027
Πρόκειται για τον διάδοχο του πολύ επιτυχημένου Επενδυτικού Σχεδίου Γιούνκερ, που προσέλκυσε επενδύσεις πάνω από τον στόχο των 300 δισ ευρώ.
Με εγγύηση της ΕΕ ύψους 38 000 000 000 ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) σε ενωσιακό επίπεδο το ταμείο InvestEUαναμένεται να κινητοποιήσει πρόσθετες επενδύσεις άνω των 650 000 000 000 ευρώ σε ολόκληρη την Ένωση και θα πρέπει να κατανεμηθεί ενδεικτικά μεταξύ των σκελών πολιτικής.
Το ταμείο InvestEU συνίσταται από εγγύηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη στήριξη των χρηματοδοτικών προϊόντων που παρέχουν οι εταίροι υλοποίησης. Στοχεύει σε έργα προστιθέμενης αξίας της ΕΕ και προωθεί μια συνεκτική προσέγγιση για τη χρηματοδότηση των στόχων πολιτικής της ΕΕ. Προσφέρει ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό μείγμα ενωσιακών χρηματοδοτικών εργαλείων για συγκεκριμένους τομείς πολιτικής.
Η πρόταση κανονισμού για τη δημιουργία του προβλέπει ως ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2021 και υποβάλλεται για μια Ένωση 27 κρατών μελών, σύμφωνα με τη γνωστοποίηση της πρόθεσης του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρατόμ
.
Ο υπό έκδοση κανονισμός με τον οποίο ιδρύεται το InvestEU, καθιερώνει επίσης, έναν συμβουλευτικό υποστηρικτικό μηχανισμό για την στήριξη της άνάπτυξης έργων που προσφέρονται για επενδύσεις και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, καθώς και για την παροχή σχετικής ανάπτυξης ικανοτήτων («συμβουλευτικός κόμβος InvestEU»). Δημιουργείται επίσης μια βάση δεδομένων που διασφαλίζει την προβολή έργων για τα οποία οι οικείοι φορείς υλοποίησης αναζητούν χρηματοδότηση και η οποία παρέχει στους επενδυτές πληροφορίες σχετικά με τις επενδυτικές ευκαιρίες («πύλη InvestEU»).
Καθορίζει τους στόχους του προγράμματος InvestEU, τον προϋπολογισμό και το ύψος της εγγύησης της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, τις μορφές χρηματοδότησης της Ένωσης και τους κανόνες για την παροχή της εν λόγω χρηματοδότησης.
Το ταμείο InvestEU λειτουργεί μέσω των κάτωθι τεσσάρων σκελών πολιτικής τα οποία αντιμετωπίζουν τις αστοχίες της αγοράς ή τις μη βέλτιστες επενδυτικές καταστάσεις στο πλαίσιο του ειδικού πεδίου εφαρμογής τους:
α) σκέλος πολιτικής βιώσιμων υποδομών: περιλαμβάνει τις βιώσιμες επενδύσεις στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, της ψηφιακής διασύνδεσης, της προμήθειας και μεταποίησης πρώτων υλών, του διαστήματος, των ωκεανών και των υδάτων, των αποβλήτων, της φύσης και άλλων περιβαλλοντικών υποδομών, του εξοπλισμού, των κινητών περιουσιακών στοιχείων και της χρήσης καινοτόμων τεχνολογιών που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων περιβαλλοντικής ή κοινωνικής βιωσιμότητας της Ένωσης, ή και των δύο, ή πληρούν τα πρότυπα περιβαλλοντικής ή κοινωνικής βιωσιμότητας της Ένωσης
Τόνωση των επενδύσεων.
Δεδομένου ότι το ΑΕΠ της ΕΕ μειώθηκε από 2.2 % το 2009 σε 1.8 %, οι επενδυτικές δραστηριότητες στην Ένωση μειώθηκαν το 2016 περίπου κατά 20 % σε σύγκριση με τα ποσοστά των επενδύσεων πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Επομένως, παρότι η ανάκαμψη των δεικτών επενδύσεων προς το ΑΕΠ στην Ένωση είναι ορατή, εξακολουθεί να βρίσκεται σε επίπεδα κατώτερα εκείνων που θα αναμένονταν κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ισχυρής ανάκαμψης και δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τα έτη κατά τα οποία οι επενδύσεις ήταν ανεπαρκείς. Και το πιο σημαντικό είναι ότι τα τρέχοντα επίπεδα επενδύσεων και οι σχετικές προβλέψεις δεν καλύπτουν τις διαρθρωτικές επενδυτικές ανάγκες της Ένωσης δεδομένης της τεχνολογικής εξέλιξης και της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας, μεταξύ άλλων σε σχέση με την καινοτομία, τις δεξιότητες, τις υποδομές, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις («ΜΜΕ») και την ανάγκη αντιμετώπισης βασικών κοινωνικών προκλήσεων όπως η βιωσιμότητα ή η γήρανση του πληθυσμού. Επομένως, απαιτείται διαρκής ενίσχυση προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αστοχίες της αγοράς και οι μη βέλτιστες επενδυτικές καταστάσεις, να μειωθεί το επενδυτικό κενό στους τομείς-στόχους και να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής της Ένωση
Η Ένωση θέσπισε φιλόδοξες στρατηγικές για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την τόνωση της βιώσιμης ανάπτυξης και της απασχόλησης, όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών, η στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά, το πακέτο «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες», το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία, η στρατηγική για κινητικότητα χαμηλών εκπομπών και η αμυντική και διαστημική στρατηγική για την Ευρώπη. Το ταμείο InvestEU θα πρέπει να αξιοποιήσει και να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ των εν λόγω αλληλοσυνδεόμενων στρατηγικών στηρίζοντας τις επενδύσεις και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Τα περιβαλλοντικά θέματα και το νέο πρόγραμμα, το ταμείο
InvestEU
Η Ένωση ενέκρινε τους στόχους που καθορίζονται στην ατζέντα του 2030 των Ηνωμένων Εθνών και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, τη Συμφωνία του Παρισιού του 2015, καθώς και το Πλαίσιο Σεντάι για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών. Για την επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εμπεριέχονται στις περιβαλλοντικές πολιτικές της Ένωσης, η δράση για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης θα πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά. Ως εκ τούτου, οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης θα πρέπει να αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού του ταμείου Inve
stEU.
Το InvestEU θα πρέπει να συμβάλλει στη δημιουργία ενός βιώσιμου χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ένωση που θα στηρίζει τον εκ νέου προσανατολισμό των ιδιωτικών κεφαλαίων προς τις βιώσιμες επενδύσεις, σύμφωνα με τους στόχους που ορίζονται στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης
.
Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασί.της αντιμετώπισης της αλλαγής του κλίματος, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ΕΕ για την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, το πρόγραμμα InvestEU θα συμβάλει στην ενσωμάτωση της δράσης για το κλίμα, καθώς και στην επίτευξη ενός γενικού στόχου που συνίσταται στο να διατεθεί το 25 % των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ προς στόχους που αφορούν το κλίμα. Δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος InvestEU που αντιπροσωπεύουν 30 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου του προγράμματος InvestEU αναμένεται να συμβάλλουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. Οι σχετικές δράσεις θα προσδιοριστούν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και υλοποίησης του προγράμματος InvestEU και θα επανεκτιμηθούν στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών αξιολόγησης και ανασκόπησης.
Η συνεισφορά του ταμείου InvestEU στην επίτευξη του κλιματικού στόχου θα παρακολουθείται μέσω ενός ενωσιακού συστήματος παρακολούθησης του κλίματος που έχει δημιουργήσει η Επιτροπή σε συνεργασία με τους εταίρους υλοποίησης καθώς και με κατάλληλη χρήση των κριτηρίων που θεσπίζονται βάσει του [κανονισμού για τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων .Σύμφωνα με την έκθεση του 2018 για τους παγκόσμιους κινδύνους, που εξέδωσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, οι μισοί από τους δέκα σημαντικότερους κινδύνους οι οποίοι απειλούν την παγκόσμια οικονομία σχετίζονται με το περιβάλλον. Στους κινδύνους αυτούς συγκαταλέγονται η μόλυνση της ατμόσφαιρας, του εδάφους και των υδάτων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι αποτυχίες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογής σε αυτήν. Οι περιβαλλοντικές αρχές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Συνθηκών και πολλών από τις πολιτικές της Ένωσης. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να προωθείται η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών στόχων στις σχετικές δραστηριότητες του ταμείου InvestEU. Η προστασία του περιβάλλοντος και η πρόληψη και διαχείριση των σχετικών κινδύνων θα πρέπει να ενσωματώνονται στην προετοιμασία και υλοποίηση των επενδύσεων. Επίσης, η ΕΕ θα πρέπει να παρακολουθεί τις δαπάνες που αφορούν τη βιοποικιλότητα και τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, προκειμένου να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που προβλέπονται από τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλομορφία και την οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.Επομένως, οι επενδύσεις που κατανέμονται σε περιβαλλοντικούς στόχους βιωσιμότητας θα πρέπει να παρακολουθούνται με τη χρήση κοινών μεθοδολογιών οι οποίες συνάδουν με εκείνη που έχει εκπονηθεί στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων της Ένωσης τα οποία ισχύουν για τη διαχείριση του κλίματος, της βιοποικιλότητας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, προκειμένου να είναι δυνατή η εκτίμηση των επιμέρους και συνδυασμένων επιπτώσεων των επενδύσεων σε βασικές συνιστώσες του φυσικού κεφαλαίου, τα οποία συμπεριλαμβάνουν την ατμόσφαιρα, τα ύδατα, το έδαφος και τη βιοποικιλότητα.
Η 'ερευνα συνεχίζεται