Σαββατοκύριακo
17-18  Αύγουστος 2019
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 3254RSS FEED
Όμηρος Λόγος και Οδυσσεύς
Γράφει ο
Νίκος Γιαννιός

(Οι λέξεις ιστορούν και διδάσκουν)

 

Φωνή ομηρεύσαι, με ταιριαστό λόγο. Έτσι μας λέει ο Ησίοδος στην «Θεογονία» ότι τον δίδαξαν τραγουδώντας οι μούσες Ελικωνιάδες και τον ενέπνευσαν να διαδώσει όσα του αφηγούνται.

 

Όμηρος, λέξη σύνθετη εκ του ομού > μαζί και άρω, αραρίσκω > τοποθετώ μαζί, ενώνω, ταιριάζω και ως εκ τούτου λόγος όμηρος, ή φωνή ομηρούσα >ομηρεύσαι, όπως γράφει ο Ησίοδο, είναι ο ταιριαστός λόγος, ο έμμετρος λόγος, δηλαδή η ποίηση.

 

Με λόγο όμηρο, ταιριαστό, έμμετρο και με την συνοδεία της λύρας τους οι τροβαδούροι - αοιδοί – λυράρηδες – ποιητές , τραγουδούσαν τα ανδραγαθήματα των Αχαιών Βασιλιάδων και των ηρώων του Τρωικού πολέμου αλλά  και τις περιπέτειες των ναυτικών στις θάλασσες του κόσμου. Τα τραγούδησαν στα παλάτια των αρχόντων στα σκοτεινά χρόνια, και ο λαός τους κόλλησε το παρατσούκλι: Όμηρος.

Επτά πόλεις διεκδικούν το τίτλο της γενέτειρας του Ομήρου: Σμύρνη, Χίος, Αθήνα, Κύμη, Άργος και Κολοφών. Δεκατρείς ομήρους βρήκε ο Πεισίστρατος με πιο γνωστό έναν Χιώτη τυφλό, όταν επιχείρησε να εντοπίσει τον ποιητή και την γενέτειρά του. Έτσι λοιπόν μπορούμε να δεχθούμε ότι όλοι αυτοί οι Όμηροι – τροβαδούροι υπήρξαν και φυσικά ο καθένας εξ αυτών είχε και την δική του πατρίδα - γενέτειρα. Όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί τραγούδησαν στις αυλές των αρχόντων τα ποιήματα – τραγούδια τους ή εκείνα άλλων συναδέλφων τους, σύγχρονων ή παλαιοτέρων.

Με την αποδοχή αυτή μπορούμε να ερμηνεύσουμε την χρήση τόσο της Ιωνικής όσο και της Αιολικής διαλέκτου στην σύνθεση και καταγραφή των ασμάτων - ποιημάτων – Επών αλλά και την χρονική απόσταση στην μορφή της γλώσσας μεταξύ εκείνης του Έπους της Ιλιάδας που αφηγείται τα γεγονότα του μεγάλου πολέμου και εκείνης του Έπους της Οδύσσειας που αποδίδει στον Βασιλιά – Ήρωα Οδυσσέα, τις περιπέτειες και τα παραμύθια των ναυτικών, που διέτρεξαν και περιπλανήθηκαν στους άγνωστους τότε θαλάσσιους δρόμους.

 

Πράγματι η λέξη Οδυσσεύς είναι και αυτή σύνθετη: Οδός – ισσός – έω > αυτός που έρχεται από τον δρόμο του ύδατος, της θάλασσας, ναυτικός. Ταυτίστηκε ποιητική αδεία ο ιστορικός Οδυσσέας με τον μυθικό ναυτικό, που όταν γυρνά στο λιμάνι του τόπου, του αφηγείται φανταστικές ιστορίες και περιπέτειες είτε γιατί έτσι ερμήνευσε τα γεγονότα που δεν μπόρεσε να κατανοήσει, είτε για να εντυπωσιάσει εκείνους που μαζεύτηκαν γύρω του για να τον ακούσουν.

 

Όχι ένας λοιπόν, αλλά πολλοί  Όμηροι υπήρξαν κατά την άποψή μου. Είναι οι ποιητές – τροβαδούροι μιας εποχής που χαρακτηρίζεται μεν σκοτεινή από την ακαδημαϊκή σκέψη αλλά φώτισε την Οικουμένη όσο σχεδόν καμία άλλη με τις θαυμάσιες πνευματικές δημιουργίες των ανθρώπων του τόπου μας. Από τους Όμηρους ποιητές-τροβαδούρους-λυράρηδες, έως το Θαύμα της Ιωνίας, δημιούργημα της λυρικής ποίησης και από αυτό στην αξεπέραστη κλασική εποχή του θεάτρου των τραγικών ποιητών μας και της αγοράς που πλούτισε την ανθρώπινη νόηση με την Φιλοσοφία και δημιούργησε την Δημοκρατία.

 

Ναι, η ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων του είναι κρυμμένη στις λέξεις της θαυμάσιας γλώσσας του Ίωνα, της δικής μας γλώσσας.