Γράφει ο Γεράσιμος Μεταξάς*
Εν μέσω μιας πρωτοφανούς έξαρσης της παγκόσμιας πανδημίας Covid-19 αποκαλύπτεται το βάθος της χρονίζουσας κρίσης της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας. Με λύπη μου συνειδητοποιώ ότι διαχρονικώς παραμένει ανεξέλεγκτη, αυξάνεται σιωπηρά υποβαθμίζοντας ηθικές αρχές, αξίες και παραδόσεις και προοδευτικά οδηγείται στη σημερινή παρακμιακή κρίση του πολιτικού μας συστήματος.
Επίσης με θλίψη διαπιστώνω ότι με την εμφάνιση κάθε νέας οικονομικής κρίσης η κοινωνία αναταράσσεται συθέμελα. Η οικονομική κρίση του 1973 αποδυνάμωσε το καθεστώς της Χούντας, το οποίο τυφλωμένο ευωχείτο από τα «κατορθώματά» του. Τον Ιούλιο 1973 προέβη στην πολιτειακή ανατροπή με το δημοψήφισμα της καλπονοθείας που κατήργησε τη βασιλεία αποπέμποντας τον Αντιβασιλέα Στρατηγό Ζωιτάκη, ένα ανδρείκελο των ανεγκέφαλων συνταγματαρχών, και «Αρχηγός του Ελληνικού Κράτους» αυτοπροσδιορίσθηκε ο πρωτεργάτης του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, Γεώργιος Παπαδόπουλος. Διόρισε πρωθυπουργό τον Σπύρο Μαρκεζίνη, έναν σπάνιο πολιτικό με προεξάρχον το πατριωτικό καθήκον, ο οποίος αφελώς πίστεψε ότι θα συνέβαλε στην αποκατάσταση της δημοκρατίας. Δυστυχώς δεν κατόρθωσε να αποτελέσει τη γέφυρα μεταξύ δικτατορικού καθεστώτος και επαναφοράς της δημοκρατίας. Επακολούθησε το κίνημα του Ναυτικού στο αντιτορπιλικό «Βέλος» με τον αντιπλοίαρχο Νικόλαο Παππά, που συμμετείχε σε γυμνάσια του ΝΑΤΟ στην Ιταλία. Το ίδιο χρονικό διάστημα ξεκίνησαν οι αντικυβερνητικές εκδηλώσεις των φοιτητών της Νομικής Σχολής με αποκορύφωμα τα δραματικά γεγονότα του Πολυτεχνείου της 17ης Νοεμβρίου 1973, που υποτίθεται ότι οδήγησαν στην πτώση της Χούντας. Κατ’ ουσίαν έριξαν τον Παπαδόπουλο και την κυβέρνηση Μαρκεζίνη. Και όχι μόνον! Συνέβαλαν στην εγκατάσταση ενός νέου επικίνδυνου δικτατορίσκου, πράκτορα της C.I.A. του Αντισυνταγματάρχη Ιωαννίδη, ο οποίος εξύφανε το τελειωτικό κτύπημα, το προδοτικό πραξικόπημα, κατά του Προέδρου της Κύπρου, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, που κατέληξε στην εισβολή των Τούρκων, με το πρόσχημα της εγγυήτριας δύναμης όπως όριζε η Συμφωνία της Ζυρίχης-Λονδίνου 1959, και την κατάληψη το 35% της Κύπρου από τον Τούρκο κατακτητή. Τότε αποκαλύφθηκε η ανυπαρξία της αμυντικής ετοιμότητας της χώρας, που απαξίωσε το υπάρχον καθεστώς και συγχρόνως επλήγη μαζί το κύρος των ενόπλων δυνάμεων. Με τη βοήθεια των μεγάλων δυνάμεων αποφεύχθηκαν τα χειρότερα, αλλά όχι με το αζημίωτο για τον ελληνισμό της Κύπρου. Ως αντάλλαγμα αποκαταστάθηκε αυτομάτως, εν μία νυκτί, και αναίμακτα η δημοκρατία της μεταπολιτεύσεως.
Η περίοδος της μεταπολίτευσης ξεκίνησε με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, έναν πολιτικό διεθνούς κύρους, αν και αργότερα η πολιτική πορεία του κρίθηκε για τα χρόνια της μεταπολιτεύσεως αμφιλεγόμενη, κυρίως με τη θεμελίωση της σοσιαλομανίας στο όνομα της δημοκρατίας, της οποίας ο κύριος εμπνευστής υπήρξε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Επί των ημερών του και εντεύθεν αποδομήθηκαν πολλά καλά της αστικής μας κοινωνίας. Την εποχή εκείνη εδραιώθηκε το πρωθυπουργοκεντρικό πολιτειακό σύστημα και έκτοτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στερείται των προνομίων ενός Αρχηγού Κράτους και απέκτησε ρόλο τελετουργικό. Η νέα νομενκλατούρα της μεταπολίτευσης αμφισβήτησε κάθε αυθεντία και ιεραρχία, απαξίωσε τον ο πατριωτισμό και επικράτησε η πλήρης ισοπέδωση. Προβλήθηκε η άκοπος οικονομική άνοδος, ο απρόσκοπτος καταναλωτισμός, κάτω από την επιφάνεια της επίπλαστης ευημερίας με αποτέλεσμα μια απίστευτη πρωτάκουστη ασωτία. Όλα αυτά τα χρόνια επιδιώκαμε το βόλεμα στο δημόσιο και διαγράψαμε την ηθική της επίπονης εργασίας. Αντίθετα εισαγάγαμε τη χρονοβόρο, ζημιογόνο γραφειοκρατία για να δικαιολογείται η διόγκωση του δημοσίου. Η νιρβάνα της σύγχρονης ελληνικής ζωής, χωρίς όνειρα και όραμα μετατρέπει η ζωή χωρίς νόημα. Η δημιουργική δράση έγινε ακριβοθώρητη και η επιδειξιομανία του πλούτου πρώτη κοινωνική αξία.
Έκτοτε, και μέχρι σήμερα, δύο είναι τα μεγάλα προβλήματα στην Ελλάδα, το οικονομικό και το πολιτικό. Κύριοι υπαίτιοι υπήρξαν οι πολιτικοί που επέτρεψαν τον υπερδανεισμό της χώρας και την τεράστια διόγκωση του κράτους προς άγραν ψήφου. Οι συνδικαλιστές πίεζαν, μέσω των συνδικάτων, τους πολιτικούς με απεργιακές κινητοποιήσεις προασπίζοντας κεκτημένα συμφέροντα. Οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης απέκρυπταν την αλήθεια παραπλανώντας συστηματικά το κοινό με αποτέλεσμα οι θεσμοί του κράτους να δυσκολεύονται να λειτουργήσουν βάσει του συνταγματικού τους καθήκοντος. Η εκτελεστική εξουσία, όπου η συμπεριφορά της έναντι των αριστερών εκσυγχρονιστών και των κομμουνιστών με τον κοινοβουλευτικό μανδύα έγινε μόνο διαλεκτική και συμβιβαστική. Και το κοινοβούλιό μας αντί να νομοθετεί προς όφελος της χώρας μετατράπηκε σε χώρο αντεγκλήσεων χαμηλού επιπέδου που οδηγεί σε διχασμό του λαού σε δύσκολους καιρούς εν όψει του επικίνδυνου εχθρικά γείτονά μας και της πανδημίας.
Ελπίζω το σημερινό κυβερνών κόμμα, με την κοινοβουλευτική δύναμη που διαθέτει, να αντιληφθεί και να ξεπεράσει τα επικίνδυνα παρακμιακά φαινόμενα που δυστυχώς συνυπάρχουν με την καταιγίδα της πανδημίας του κορωνοϊού και μαστίζουν τη χώρα.
Ο χαρακτηρισμός πανδημία υποδηλοί εξάπλωση νόσου επί μεγάλου πληθυσμιακού πεδίου σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η συγκεκριμένη οφείλεται σε ιόν, τον λεγόμενο Κορωνοϊό, Covid-19 και προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες. Τα κλινικά συμπτώματά του είναι έντονος λαρυγγίτιδα, ο υψηλός πυρετός με ταυτόχρονη δύσπνοια. Ο κορωνοϊός ξεκίνησε από την επαρχία Wuhan της Κίνα και θεωρείται ότι πρωτοεμφανίσθηκε στις νυχτερίδες και στα φολιδωτά μικρά θηλαστικά, που αποτελούσαν μέρος του φαγητού των κατοίκων της. Εκείθεν εξελίχθηκε ανεξέλεγκτα, λόγω και της υψηλής ικανότητος μετάλλαξης του σε μια πρωτόγνωρη παγκόσμια πανδημία με εκατομμύρια κρούσματα και χιλιάδες νεκρούς ανά την υφήλιο. Ο Covid-19 μέχρι σήμερα παραμένει άτρωτος, διότι δεν υπάρχουν ακόμη ειδικά φάρμακα που θα ανατρέψουν το θανατηφόρο έργο του.
Τα ειδικά εμβόλια, που σύντομα θα διατεθούν στην παγκόσμια αγορά, θα αναχαιτίσουν προφανώς τη διασπορά του ενισχύοντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα στην παραγωγή αντισωμάτων. Μέχρι τότε τα μόνα μέσα προφύλαξης είναι η δίμετρος απόσταση από τον συνάνθρωπό μας και η μάσκα. Και τα δυο αυτά μας διασφαλίζουν από τη μεταφορά των σταγονιδίων μας, το μοναδικό βαγόνι μετάδοσης των ιών. Δυστυχώς ο πόλεμος αυτός εναντίον του αόρατου εχθρού Covid-19 είναι άνισος, πιθανόν μακράς διαρκείας και μεγάλου αριθμού θυμάτων. Το lockdown είναι μέτρο αναγκαστικής πειθαρχίας που έχει δυστυχώς δυσμενείς επιπτώσεις επί του ψυχισμού μας και γενικώς είναι βλαπτικό του βίου και της οικονομίας μας. Δίδεται όμως η ευκαιρία να αναθεωρήσουμε και να «διαχωρίσουμε την ήρα από το στάρι» για όσα συμβαίνουν στην πατρίδα μας. Ίσως παρουσιάζεται μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξουμε συνήθειες και νοοτροπία, «να αφήσουμε το δέντρο και να κοιτάξουμε το δάσος». Όσοι καταφέρουμε να παραμείνουμε αλώβητοι, θα βγούμε κερδισμένοι και πιο σοφοί και θα επαληθεύσουμε το ρητό: «ουδέν κακό, αμιγές καλού».
*Γεράσιμος Μεταξάς
Καθηγητής της Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Δημοσιεύθηκε στην ΕΣΤΙΑ αρ. φύλλου 41857 την 14ην Ιανουαρίου 2021