Γράφει η Μαρίνα Κουρμπέλα
Εκτός από τις συστάσεις της ΕΕ προς τα κράτη μέλη, τη Βιομηχανία και την Κοινωνία των Πολιτών για τη σωτηρία των δασών, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί προς υλοποίηση μεγάλο αριθμό δράσεων , τόσο στο εσωτερικό της ΕΕ, όσο λαι εκτός Ένωσης. Μεταξύ άλλων, αναφέρει τη συνέχιση της στήριξης της ανάπτυξης παγκόσμιων και περιφερειακών συστημάτων πληροφοριών για την παρακολούθηση των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών, που καταστρέφουν περίπου 67 εκατομμύρια εκτάρια δασικής έκτασης ανά έτος παγκοσμίως.
Αναλυτικά, στο σχετικό κείμενο αναφέρεται:
I Δράσεις προς υλοποίηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Προτεραιότητα 1: Μείωση του αποτυπώματος της κατανάλωσης της ΕΕ στη γη και προώθηση της κατανάλωσης προϊόντων από αλυσίδες εφοδιασμού μηδενικής αποψίλωσης στην ΕΕ
Προώθηση διαφανών αλυσίδων εφοδιασμού
- Δημιουργία πλατφόρμας διαλόγου πολλαπλών ενδιαφερο
μένων και κρατών μελών σχετικά με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών και τη βιώσιμη αύξηση της παγκόσμιας δασικής κάλυψης, ώστε να δημιουργηθεί ένα φόρουμ για την προώθηση των ανταλλαγών απόψεων με τους ενδιαφερομένους και μεταξύ αυτών, με σκοπό τη δημιουργία συμμαχιών, την άσκηση πίεσης για δέσμευση και την από κοινού ανάληψη δεσμεύσεων για σημαντική μείωση της αποψίλωσης των δασών, καθώς και την ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών.
- Ενθάρρυνση της ενίσχυσης των προτύπων και των συστημάτων πιστοποίησης που συμβάλλουν στον εντοπισμό και στην προώθηση βασικών εμπορευμάτων μηδενικής αποψίλωσης, μεταξύ άλλων μέσω μελετών σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους και με την ανάπτυξη καθοδήγησης, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης βάσει ορισμένων κριτηρίων για την απόδειξη της αξιοπιστίας και της σταθερότητας των διαφόρων προτύπων και συστημάτων.
- Αξιολόγηση πρόσθετων κανονιστικών και μη κανονιστικών μέτρων που αφορούν την πλευρά της ζήτησης, ώστε να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού και μια κοινή αντίληψη για τις αλυσίδες εφοδιασμού μηδενικής αποψίλωσης, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια των αλυσίδων εφοδιασμού και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος αποψίλωσης και υποβάθμισης των δασών που συνδέεται με τις εισαγωγές βασικών εμπορευμάτων στην ΕΕ.
- Διεξαγωγή εργασιών ανάλυσης με σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς για την αξιολόγηση του κατά πόσον είναι αναγκαίο να απαιτείται από τα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών η χάραξη και η δημοσιοποίηση μιας στρατηγικής περί βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης διαδικασίας δέουσας επιμέλειας σε όλο το μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού, καθώς και η ανάπτυξη μετρήσιμων στόχων βιωσιμότητας.
- Προαγωγή της ενσωμάτωσης θεμάτων σχετικών με τα δάση
σε πρακτικές εταιρικής κοινωνικής ευθύνης / υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς και ενίσχυση της διαφάνειας, καθώς και ανάληψη εθελοντικών δεσμεύσεων από τον ιδιωτικό τομέα, σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές.
- Εφαρμογή του προγράμματος εργασίας FLEGT της ΕΕ για την περίοδο 2018-2022, και ειδικότερα ενίσχυση της εφαρμογής του κανονισμού της ΕΕ για την ξυλεία.
Προαγωγή της κατανάλωσης μηδενικής αποψίλωσης
- Περαιτέρω ενσωμάτωση θεμάτων που αφορούν την αποψίλωση των δασών στο οικολογικό σήμα της ΕΕ, στις πράσινες δημόσιες συμβάσεις και σε άλλες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας.
- Ενεργητική υποστήριξη της ανάπτυξης και της διάδοσης πληροφοριών και εκπαιδευτικού υλικού με στόχο τη μείωση της ζήτησης για προϊόντα των οποίων οι αλυσίδες εφοδιασμού ενδέχεται να συνεπάγονται αποψίλωση δασών, και παράλληλα αύξηση της ζήτησης για προϊόντα από αλυσίδες εφοδιασμού μηδενικής αποψίλωσης.
- Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», κάλυψη συναφών πτυχών σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα βιοκαύσιμα, επανεξέταση όλων των συναφών πτυχών της έκθεσης που συνοδεύει τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2019/807 της Επιτροπής το 2021 και, κατά περίπτωση, αναθεώρηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2019/807 το 2023 με βάση τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Προτεραιότητα 2
– Συνεργασία με χώρες παραγωγής προκειμένου να μειωθούν οι πιέσεις που ασκούνται στα δάση και να διασφαλιστεί ότι η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ θα συνεπάγεται μηδενική αποψίλωση Υποστήριξη βιώσιμων πρακτικών χρήσης της γης και των δασών, καθώς και της προστασίας των δασών
- Διασφάλιση του ότι η στήριξη της ΕΕ για τις γεωργικές πολιτικές, τις πολιτικές υποδομών, τις πολιτικές εξόρυξης, και τις αστικές, περιαστικές και αγροτικές πολιτικές σε χώρες-εταίρους δεν συντελεί στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών. Όπου κρίνεται δικαιολογημένο, η στήριξη της ΕΕ θα πρέπει να συνοδεύεται από αντισταθμιστικά μέτρα, όπως στήριξη για την αποκατάσταση των δασών, την αναδάσωση και/ή τη δάσωση. - Παροχή βοήθειας σε χώρες-εταίρους προκειμένου να υλοποιήσουν βιώσιμες αξιακές αλυσίδες με βάση τα δάση και να προωθήσουν βιώσιμες βιοοικονομίες, αντλώντας έμπνευση από την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια νέα συμμαχία Αφρικής-Ευρώπης για βιώσιμες επενδύσεις και θέσεις εργασίας: Προάγοντας την εταιρική σχέση μας για τις επενδύσεις και την απασχόληση σε ανώτερο επίπεδο».
- Ανάπτυξη και εφαρμογή μηχανισμών παροχής κινήτρων σε μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις για τη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημικών υπηρεσιών και των προϊόντων που παρέχονται από τη βιώσιμη διαχείριση των δασών και τη βιώσιμη γεωργία.
- Εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη στήριξη των δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων που εξαρτώνται από τα δάση, καθώς και των υπερασπιστών των περιβαλλοντικών δικαιωμάτων σύμφωνα με το ψήφισμα 28/11 του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
- Ενίσχυση της πολιτικής και του κανονιστικού πλαισίου για την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης των δασών και του σχεδιασμού χρήσης της γης, με παράλληλη ενσωμάτωση παραμέτρων σχετικών με τη βιοποικιλότητα και το κλίμα. - Προαγωγή της αποκατάστασης των δασικών τοπίων, καθώς και προγραμμάτων αναδάσωσης που ενσωματώνουν οικολογικές αρχές που στηρίζουν τη βιοποικιλότητα, τα δικαιώματα των τοπικών πληθυσμών και τα μέσα διαβίωσης με την παροχή ενισχυμένων οικοσυστημικών υπηρεσιών.
- Συνέχιση της υποστήριξης της διατήρησης των δασών με τη δημιουργία και την αποτελεσματική διαχείριση προστατευόμενων δασικών περιοχών, με παράλληλη διερεύνηση υψηλών αξιών διατήρησης και υψηλών αποθεμάτων άνθρακα. - Εντατικοποίηση των δράσεων για τη βιώσιμη παραγωγή και χρήση καυσίμων από ξύλο με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πρωτοβουλία της Παγκόσμιας συμμαχίας για την κλιματική αλλαγή (GCCA+), παράλληλα με τη συνεχή προαγωγή άλλων βιώσιμων μορφών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Στήριξη των εθνικών προσπαθειών στις χώρες-εταίρους για τη μείωση της πίεσης που ασκείται στα δάση
- Μέριμνα ώστε να συμπεριληφθεί η αποψίλωση των δασών στο
ν πολιτικό διάλογο σε επίπεδο χωρών και παροχή συνδρομής σε χώρες-εταίρους για την κατάρτιση και την εφαρμογή εθνικών πλαισίων για τα δάση και τη βιώσιμη διαχείριση των δασών. Αυτά τα εθνικά πλαίσια θα απηχούν τις εγχώριες ανάγκες καθώς και τις διεθνείς δεσμεύσεις. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να περιλαμβάνεται η παροχή συνδρομής σε χώρες-εταίρους για την εφαρμογή των εθνικά καθορισμένων συνεισφορών της Συμφωνίας του Παρισιού και/ή η ένταξη μέτρων που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση του δασικού τομέα στην πολιτική δημοσιονομικής στήριξης και διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.
- Εντατικοποίηση της υποστήριξης για καλύτερη διακυβέρνηση της γης και των δασών και επιβολή της νομοθεσίας [σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας άγριων ειδών, πρόγραμμα εργασίας FLEGT της ΕΕ για την περίοδο 2018-2022, εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση και των κωδίκων συμπεριφοράς, προαιρετικές κατευθυντήριες γραμμές για την υπεύθυνη διακυβέρνηση της ιδιοκτησίας (VGGT), δικαιώματα των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων και άλλα.
Προτεραιότητα 3: Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας για την
ανάσχεση της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών και προώθηση της αποκατάστασης των δασών Ώθηση για αυστηρότερες δεσμεύσεις
- Ενίσχυση της συνεργασίας όσον αφορά πολιτικές και δράσεις για την ανάσχεση της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών και για την αποκατάσταση των δασών σε σημαντικά διεθνή φόρουμ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), η G7/G20, η Σύμβασηπλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές (UNFCCC), το φόρουμ των Ηνωμένων Εθνών για τα δάση (UNFF), η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα (CBD), η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης (UNCCD), η Περιβαλλοντική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (UNEA), ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), επί παραδείγματι με την προώθηση βέλτιστων πρακτικών και μιας κοινής αντίληψης για τις βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και με την υποστήριξη της υιοθέτησης και εφαρμογής αυστηρών δεσμεύσεων και διατάξεων. - Εξέταση της βιωσιμότητας των αλυσίδων εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών, στο πλαίσιο σχετικών διεθνών φορέων για βασικά εμπορεύματα (π.χ. καφές, κακάο, ξυλεία).
- Στο πλαίσιο διμερών διαλόγων με σημαντικές χώρες κατανάλωσης και παραγωγής:
i) ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών σχετικά με τις αντίστοιχες πολιτικές και τα νομικά πλαίσια· και
ii) προσδιορισμός κοινών δραστηριοτήτων που θα τροφοδοτήσουν τις εξελίξεις σε επίπεδο πολιτικής με βάση την ενδελεχή κατανόηση των επιπτώσεων της αποψίλωσης και υποβάθμισης των δασών.
Αντιμετώπιση της αποψίλωσης και της υποβάθμισης των δασών στην εμπορική πολιτική
- Προώθηση εμπορικών συμφωνιών που περιλαμβάνουν
διατάξεις για τη διατήρηση και τη βιώσιμη διαχείριση των δασών και περαιτέρω προαγωγή του εμπορίου γεωργικών και δασικών προϊόντων που δεν προκαλούν αποψίλωση ή υποβάθμιση των δασών. Επίσης, η Επιτροπή θα διερευνήσει και δυνατότητες παροχής κινήτρων σε εμπορικούς εταίρους για την καταπολέμηση της αποψίλωσης των δασών. Θα συνεργαστεί με χώρες εμπορίου για την εντατικοποίηση της υλοποίησης και της επιβολής των σχετικών διατάξεων στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ και θα αντλήσει διδάγματα από αυτές τις εμπειρίες.
- Εκτίμηση των επιπτώσεων των εμπορικών συμφωνιών στην αποψίλωση των δασών στο πλαίσιο εκτιμήσεων αντικτύπου στην αειφορία (ΕΕΑ) και άλλων συναφών εκτιμήσεων, που βασίζονται σε αξιόπιστες μεθοδολογίες αξιολόγησης και εκτίμησης επιπτώσεων.
Προτεραιότητα 4: Ανακατεύθυνση της χρηματοδότη
σης προς υποστήριξη πιο βιώσιμων πρακτικών χρήσης της γης Παροχή στήριξης στις χώρες παραγωγής για την κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης και για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητάς της
- Αξιολόγηση, από κοινού με τα κράτη μέλη της ΕΕ, πιθανών βιώσιμων μηχανισμών που θα συμβάλουν καταλυτικά στην ανάπτυξη της πράσινης χρηματοδότησης για τα δάση, καθώς και τρόπων περαιτέρω μόχλευσης και αύξησης της χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω μηχανισμών συνδυαστικής χρηματοδότησης και μέσω της αξιοποίησης της εμπειρίας του Εξωτερικού Επενδυτικού Σχεδίου (ΕΕΣ) της ΕΕ.
Στόχος θα είναι η στήριξη των χωρών παραγωγής για τη διατήρη
ση της υφιστάμενης δασικής κάλυψης και την αναγέννηση των δασών, καθώς και για τη δημιουργία θετικών κινήτρων για επενδύσεις στη βιώσιμη διαχείριση των δασών και τις βιώσιμες αξιακές αλυσίδες με βάση τα δάση. Υποστήριξη ιδίως των χωρών-εταίρων για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών και μηχανισμών που μπορούν να προαγάγουν την καλύτερη διακυβέρνηση της γης και των δασών (όπως δημοσιονομικές πολιτικές, πράσινη λογιστική, πράσινα ομόλογα, ενισχύσεις για προγράμματα οικοσυστημικών υπηρεσιών).
- Ενσωμάτωση ζητημάτων που σχετίζονται με την αποψίλωση των δασών στο πλαίσιο της αξιολόγησης έργων σε τομείς όπου τα εν λόγω ζητήματα αποτελούν σημαντικές παραμέτρους για την εκτίμηση των επιπτώσεων του έργου.
- Εξέταση του ενδεχομένου καθοδήγησης και βελτίωσης— των διαφόρων προσεγγίσεων μέτρησης που χρησιμοποιούνται σε επίπεδο ΕΕ και σε επίπεδο κρατών μελών για την καλύτερη κατανόηση της αξίας των δασών και των χαρακτηριστικών της χρηματοδότησης που προκαλεί κινδύνους στα δάση.
Εντατικοποίηση της ενσωμάτωσης του ζητήματος στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τη βιώσιμη χρηματοδότηση
- Εξέταση του ενδεχομένου βελτίωσης της υποβολής εκθέσεων εκ μέρους των εταιρειών σχετικά με τις επιπτώσεις που έχουν οι δραστηριότητές τους στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών στο πλαίσιο τυχόν μελλοντικής αναθεώρησης της οδηγίας για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, σε συνέχεια των συμπερασμάτων που θα συναχθούν από τον έλεγχο καταλληλότητας για την υποβολή εκθέσεων από εταιρείες.
- Απόδοση ιδιαίτερης προσοχής στην αποψίλωση των δασών κατά την εφαρμογή του Σχεδίου δράσης για βιώσιμο χρηματοπιστωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ταξινομίας της ΕΕ για οικονομικές δραστηριότητες.
Προτεραιότητα 5: Υποστήριξη της διαθεσιμότητας και της ποιότ
ητας των πληροφοριών για τα δάση και τις αλυσίδες εφοδιασμού βασικών εμπορευμάτων, καθώς και της πρόσβασης σ’ αυτές τις πληροφορίες. Υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας Βελτίωση της παρακολούθησης και της παροχής αξιόπιστων πληροφοριών
- Αξιοποίηση των ήδη υφιστάμενων εργαλείων παρακολούθησης και δημιουργία παρατηρητηρίου της ΕΕ για την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, τις αλλαγές στην παγκόσμια δασική κάλυψη και τους συναφείς ενοχοποιητικούς παράγοντες. Στόχος της εν λόγω δράσης είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης σε πληροφορίες για τις αλυσίδες εφοδιασμού που απευθύνονται στους δημόσιους φορείς, τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. - Διερεύνηση της δυνατότητας ανάπτυξης μιας συνιστώσας υπηρεσιών του προγράμματος Copernicus για τη μείωση των εκπομπών από την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών (REDD+) με σκοπό την ενίσχυση των υφιστάμενων παγκόσμιων ή εθνικών συστημάτων παρακολούθησης των δασών, καθώς και την εδραίωση των μακροπρόθεσμων ικανοτήτων και του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στον εν λόγω τομέα.
- Παροχή συνδρομής στις χώρες παραγωγής για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά την υλοποίηση των στόχων πολιτικής, όπως:
i) τις συνιστώσες των εθνικά καθορισμένων συνεισφορών που σχετίζονται με τα δάση·
ii) τις δεσμεύσεις που σχετίζονται με την αποψίλωση των δασών και τη νόμιμη και βιώσιμη παραγωγή βασικών εμπορευμάτων· και iii) το σχετικό εμπόριο.
- Εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη βελτίωση της διαθεσιμότητας, της ποιότητας και της εναρμόνισης αξιόπιστων πληροφοριών σχετικά με τους δασικούς πόρους και την αλλαγή χρήσης γης με σκοπό την ενημέρωση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής από ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών, μεταξύ άλλων και σε χώρες-εταίρους.
- Συνέχιση της στήριξης της ανάπτυξης παγκόσμιων και περιφερειακών συστημάτων πληροφοριών για την παρακολούθηση των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών, που καταστρέφουν περίπου 67 εκατομμύρια εκτάρια δασικής έκτασης ανά έτος παγκοσμίως.
ΚΙνητοποίηση και καλύτερος συντονισμός έρευνας και καινοτομίας
- Βελτίωση του συντονισμού των εργασιών μεταξύ σχετικών ερευνητικών ιδρυμάτων, όπως μέσω των πλαισίων συνεργασίας Βορρά-Νότου και Νότου-Νότου της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας. Στόχος θα είναι η ενίσχυση των ικανοτήτων και η παροχή συνδρομής για τη δέουσα αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε βασικές χώρες κατανάλωσης και παραγωγής, μεταξύ άλλων μέσω της υποστήριξης των περιφερειακών παρατηρητηρίων.
- Ανταλλαγή καινοτόμων πρακτικών της ΕΕ με άλλες χώρες σχετικά με την κυκλική οικονομία, τη βιώσιμη βιοοικονομία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την έξυπνη γεωργία και άλλους σχετικούς τομείς.