Σαββατοκύριακo
21-22  Οκτωβρίου 2017
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 2589RSS FEED
Θέρος 1941: Ο Χίτλερ εκδικείται για τη Μάχη της Κρήτης
Γράφει ο
Γιώργος Χαροκόπος

Πάντα σου, κι από πρώτα σου,
στάθηκες θύμα και θηλειά

Πικρή του Κουρσευτή σου

Ξεκλήρισμα σου εστρώσανε

Μα εσύ, πισ’από καθ’εληά

κτύπαες για την τιμή σου. 

Ν. Προεστόπουλος

 Οι πλέον ζοφεροί μήνες στην πολυτάραχη και πολυκύμαντη ιστορία της Κρήτης, από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον, υπήρξαν αναντίρρητα οι Ιούνιος, Ιούλιος, Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος του 1941. Ο Αδόλφος Χίτλερ εξάντλησε όλη την αγριότητα και βαρβαρό­τητα του ναζιστικού καθεστώτος κατά του Κρητικού λαού. Και τούτο γιατί είχε συμβάλει αποτελεσματικά, πολεμώντας στο πλευρό των συμμαχικών δυνάμεων (Βρετανικών και Ελληνικών), στην ανατροπή του χρονοδιαγράμματος της επιχείρησης «MERCUR» και στις τεράστιες απώλειες των αλεξιπτωτιστών κατά την γιγαντομαχία του τελευταίου 10ήμερου του Μαΐου 1941.

Οι δέκα ημέρες που χρειάστηκε, αντί των τριών που υπολόγιζε για την ολοκληρωτική κατάκτηση της νήσου ματαίωσαν τις περαιτέρω επιχειρήσεις που είχε σχεδιάσει κατά της ανοχύρωτης Κύπρου και της Μέσης Ανατολής γενικότερα. «Μετά την Κρήτη, δήλωσε μετά τον πόλεμο, ο αρχηγός των αλεξιπτωτιστών στρατηγός Κουρτ Στούντεντ (βλέπε «GreeceandCrete» του Άγγλου συγγραφέα Κρίστοφερ Μπάκλεη, σελίς 303) πρότεινα στον Χίτλερ να επιτεθούμε κατά της Κύπρου, αλλά αρνήθηκε λόγω των απωλειών που είχαμε στην Κρήτη. Οι Βρετανοί έχουν δίκιο όταν ισχυρίζονται ότι η σθεναρή αντίσταση στην Κρήτη έσω σε την Μ. Ανατολή».

Το σχέδιο των Ναζί για κατάληψη των πλουσιότερων αποθεμάτων πετρελαίου του κόσμου και την υπερφαλάγγιση της Σοβιετικής Ρωσίας από τα νότια ενώ θα εξαπέλυαν εναντίον της την ασύλληπτη σε έκταση και τρομερή σε στρατιωτική ισχύ επίθεση με την κωδική ονομασία «Barbarossa», είχε ματαιωθεί. Ο Χίτλερ όχι μόνο έχασε το Ιράκ, όπου είχε εκραγεί φιλογερμανική επανάσταση κατά των Βρετανών, εξαιτίας της παράτασης της μάχης της Κρήτης, αλλά αναγκάσθηκε από την τέταρτη ημέρα της μάχης να εκδώσει την από 23η Μαΐου κατευθυντήρια Διαταγή προς τους Επιτελείς του, στην οποία ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «..Η Αραβική απελευθερωτική κίνηση στη Μέση Ανατολή εί­ναι ο φυσικός σύμμαχός μας κατά της Αγγλίας. Γι' αυτό η επαναστατική εξέγερση στο Ιράκ είναι ιδιαιτέρας σημασίας. Για τους λόγους αυτούς απεφάσισα να προωθήσω την ανάπτυξη επιχειρήσεων στην Μέση Ανατολή με υποστήριξη στο Ιράκ. Εάν με αυτόν τον τρόπο μπορεί αργότερα να καταστεί δυνατό να εξαρθρωθεί τελικά η θέση των Άγγλων μεταξύ Μεσογείου και Περσικού Κόλπου σε συνδυασμό με επίθεση εναντίον του Σουέζ, αυτό εναπόκειται ακόμη στα χέρια των Θεών (is still in the lap of Gods...» (βλέπε «Greece and Crete», σελίδα 162).

Όμως λόγω της γιγαντομαχίας της Κρήτης η βοήθεια που έστειλε στο Ιράκ ήταν τε­λείως ανεπαρκής. Έτσι ενώ καταλάμβανε την Κρήτη ταυτόχρονα οι Βρετανοί είχαν κα­ταστείλει την εξέγερση στο Ιράκ, ο αρχηγός της οποίας τ. Πρωθυπουργός της χώρας Ρασίντ Αλή, διέφυγε στην Γερμανία. Το τίμημα της σημαντικής αυτής αποτυχίας και των μεγάλων απωλειών των αλεξιπτωτιστών επρόκειτο να το πληρώσει τώρα, ακριβά ο Κρη­τικός λαός.

Τα αντίποινα

Δεν υπάρχουν έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία αλλά από ακριτομύθειες Γερμανών αξιωματούχων συμπεραίνεται ότι την διαταγή -προφορική- για τα σκληρά και άνευ προηγουμένου μέχρι τότε αντίποινα κατά του άμαχου πληθυσμού της μεγαλονήσου την έδωσε ο ίδιος ο Χίτλερ.

Όπως αναφέρουμε στο βιβλίο μας «Αν η Ελλάδα δεν έλεγε ΟΧΙ το 1940», από την 4η ημέρα της μάχης ερρίφθησαν από αεροπλάνα σε όλη την έκταση της νήσου απει­λητικές προκηρύξεις προς τους κατοίκους της με την υπογραφή: «Η Ανωτάτη Διοίκησις του Γερμανικού Στρατού». «Επληροφορήθημεν -ανέφεραν μεταξύ άλλων- ότι Γερμανοί στρατιώται, οι οποίοι περιήλθον εις χείρας του εχθρού, εκακοποιήθησαν κατά τον αισχρότερον και απανθρωπότερον τρόπον. Όστις διαπράττει αδικήματα προς Γερμανούς αιχμαλώτους αντιθέτως προς το διεθνές δίκαιον θα τιμωρηθή αμειλίκτως και κατά τον ίδιον τρόπον, είτε άνδρας είναι ούτος είτε γυναίκα. Τα πλησίον χωρία θα πυρπολούνται αμέσως και οι κάτοικοι αυτών θα αναλαμβάνουν όλας τας ευθύνας των. Επιφυλασσόμεθα να εφαρμόσωμεν κατ’ αυτών και άλλα αυστηρότερα μέτρα αντεκδικήσεως».

Την Κρήτη χρειαζόμαστε, όχι τους Κρήτες...

Ήδη οι 3 μεγάλες πόλεις, Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο βομβαρδίζονταν ανηλεώς και τελικά το μεγαλύτερο τμήμα τους είχε μεταβληθεί σε καπνίζοντα ερείπια. Αλλόφρων ο άμαχος πληθυσμός (γέροι, γυναίκες, παιδιά) τις εγκατέλειπαν και έφευγαν προς τα σπήλαια των βουνών, τα δάση, τις χαράδρες και τα ορεινά χωριά για να διασωθούν. Τα αντίποινα άρχισαν αμέσως μετά την μάχη. Κατά δεκάδες, εικοσάδες και τριακοντάδες συλλαμβάνονταν «αθώοι και γενναίοι» και τυφεκίζονταν αφού προηγουμένως υποχρε­ώνονταν να ανοίξουν τους τάφους στους οποίους επρόκειτο να ριφθούν ομαδικά μετά την εκτέλεσή των. Όπως γράφει στο βιβλίο «ΚΡΗΤΗ - Η μεγάλη νύκτα Ιούνιος 1941 - Μάιος 1945» ο αείμνηστος υποστράτηγος Ελευθέριος Ν. Παπαγιαννάκης «...οι ηγήτορες των στρατιωτών έλεγαν σκόπιμα περί κατακρεουργημένων αλεξιπτωτιστών για να διε­γείρουν τα πρωτόγονα ένστικτα τους και να αποδώσουν σ’ αυτούς τυφλό μίσος, ώστε αδίστακτα, να προβαίνουν στην εκτέλεση των φρικτών εγκλημάτων, με τα οποία πί­στευαν πως θα εξολόθρευαν τον Κρητικό πληθυσμό. Το σύνθημά τους ήταν: «Την Κρή­τη χρειαζόμαστε και όχι τους Κρήτες». Θα την αποίκιζαν ύστερα με Γερμανούς και Ιτα­λούς...».

Λεηλασίες - Εκτελέσεις - Χάος

Όπως αναφέραμε ήδη οι κάτοικοι των πόλεων αλλά και των κωμοπόλεων τις είχαν εγκαταλείψει. Οι αλεξιπτωτιστές είχαν το δικαίωμα από τους ανωτέρους τους να εισέρ­χονται στα σπίτια και να παίρνουν ότι ήθελαν. Σε πολλά από αυτά αφού τα ερήμωναν αποπατούσαν ακόμη και στα δωμάτια, άσχετα αν υπήρχαν ή όχι τουαλέτες... Τα προϊό­ντα που λεηλατούσαν, λάδι, τυριά, σταφίδες, όσπρια κ.λπ. τα έστελναν στους δικούς τους στην Γερμανία. Οι Κρητικοί είχαν τεθεί εκτός νόμου. Μόνον στο διάστημα από 1ης Ιουνίου μέχρι 31 Αυγούστου 1941 τα Γερμανικά στρατοδικεία καταδίκασαν σε θάνατο, 890 Κρητικούς, ενώ το σύνολο των εκτελεσθέντων κατά το ίδιο χρονικό διάστημα ανήλ­θε σε 2.884.

Ο Γερμανός στρατηγός Αλεξάντερ Αντρέ, ο οποίος τοποθετήθηκε από τον Χίτλερ ως ανώτερος Στρατιωτικός Διοικητής Κρήτης τέλη Ιουνίου, είπε, μεταξύ άλλων τα εξής σε Επιτροπή από Προύχοντες των Χανιών, μεταξύ των οποίων και ο Επίσκοπος Κυδωνιάς και Αποκορώνιου Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης, που τον επισκέφθηκε στο στρατηγείο του στην Βίλλα της Πελεκαπίνας και υπέβαλε αίτημα να σταματήσουν τα αντίποινα, οι εκτελέσεις και οι εμπρησμοί των χωριών της Κρήτης. «..Απαιτούμεν από σας υπακοήν. Δεν μπορώ να σας υποσχεθώ σήμερον αμνηστία. Δεν έχω μέχρι σήμερον δείγματα νομιμοφροσύνης. Η Γερμανία έχει την δύναμη να επιβάλη τις θελήσεις της εις τον τόπον σας και αλλοίμονον εις εκείνον που θα αντιταχθεί. Ο λογαριασμός της τιμωρίας δεν έκλεισεν ακόμη... Εις τον εναντίον μας πόλεμον παρέβητε τα διεθνή νόμιμα και ο πληθυσμός σας έλαβε τα όπλα εναντίον μας. Και όχι μόνον αυτό, αλλά και αιχμαλώτους γερμανούς και νεκρούς εκακομεταχειρίσθη και ακρωτηρίασε...».

Διαπράχθησαν πράγματι atrocities;

Η προπαγάνδα του Γκαίμπελς για να δικαιολογήσει τα αντίποινα κατηγόρησε τους Κρητικούς για θηριωδίες, κατακρεουργήσεις και κακοποιήσεις των αλεξιπτωτιστών, που συνελάμβαναν αιχμαλώτους ή είχαν φονευθεί στις μάχες. Όμως, κατά την δίκη των εγκληματιών πολέμου στην Αθήνα το 1946, ο δικαζόμενος στρατηγός Μπρόϋερ ή Μπρόγιερ, αρχηγός των αλεξιπτωτιστών που έπεσαν στον νομό Ηρακλείου και μετέπειτα διοικητής του Φρουρίου Κρήτης, είπε σχετικώς με το θέμα αυτό, στην απολογία του:

«...κακοποιήσεις δεν έγιναν. Πολλά πτώματα, λόγω της υπερβολικής ζέστης υπέστη­σαν αλλοιώσεις, γιατί παρέμειναν άταφα πάνω από δέκα ημέρες, άλλα δε κατακρεουργήθησαν από τα όρνεα. Θεωρήθηκε εσφαλμένα ότι είχαν γίνει από Κρήτες».

Πώς άρχισε η ιστορία …

Η ιστορία περί ακροτήτων άρχισε από το Καστέλλι Κισσάμου, όπως περιγράφει στο βιβλίο «Ελλάς, Κρήτη και Συρία» ο Αυστραλός συγγραφέας Γκάβιν Λονγκ (Gavin Long), σελίδα 240: «...Στις 23 Μαΐου η μονάδα του γερμανού ταγματάρχη Σχέτε (Schaette) ενώ προήλαυνε δυτικά αντιμετώπισε ελεύθερους σκοπευτές γύρω από το Καστέλλι και ανεφέρθησαν θηριωδίες. Η μεραρχία (σσ. των Αλπινιστών του Ρίνγκελ) αποφάσισε να επιτεθεί με ισχυρή δύναμη, εναντίον αυτών των «κτηνωδών ορδών» -όπως ονομάζει τους ελεύθερους σκοπευτές- και έγραψε ο Γερμανός που τηρούσε το ημερολόγιο της 5ης μεραρχίας Αλπινιστών. Υπήρχε η ελπίδα να τεθεί τέρμα σ' αυτή την κατάσταση με την σύλληψη ομήρων και την έναρξη αντιποίνων σημειώνει ο Λονγκ όλοι οι αλεξιπτωτιστές, που είχαν ριφθεί στο Καστέλλι στις 20 Μαΐου 1941 εί­χαν φονευθεί ή είχαν παραδοθεί. Όμως οι Γερμανοί ανέφεραν ότι από τους 57 αλεξι­πτωτιστές, που είχαν πέσει εκεί, 40 είχαν ακρωτηριασθεί και 17 είχαν βρει καταφύγιο σε μια φυλακή. Τα στούκας βομβάρδισαν το Καστέλλι στις 24 και 25 Μαΐου και το από­γευμα στην μάχη που έλαβε χώρα με το 95ο τάγμα Γερμανικού μηχανικού, 200 Έλληνες σκοτώθηκαν και 15 συνελήφθησαν αιχμάλωτοι, περιλαμβανομένων 2 Νεοζηλανδών αξιωματικών. Το παραπάνω επεισόδιο σημείωσε την αρχή πολυάριθμων Γερμανικών αντιποίνων εναντίον των Κρητικών. Αργότερα Γερμανοί έκαναν δικαστική έρευνα για το επεισόδιο αυτό και για πολλούς άλλους φημολογούμενους ακρωτηριασμούς. Ο δικαστής RudeI απεφάνθη ότι «όλες οι έρευνες και εξετάσεις απεκάλυψαν ένα συνολικό αριθμό 6-8 περιπτώσεων ακρωτηριασμών στο Καστέλλι, γύρω στις 15 σε διάφορα άλλα μέρη και μόνο 2-3 στο Ρέθυμνο». Καθυστερημένη αποκάλυψη της αλήθειας για λόγους ευνόητους...

Τα στρατόπεδα αιχμαλώτων

Ενώ η ανασφάλεια, οι εκτελέσεις, οι λεηλασίες και οι εμπρησμοί συνεχίζονταν, στα στρατόπεδα αιχμαλώτων Βρετανών και Ελλήνων που είχαν δημιουργήσει οι κατακτητές, επικρα­τούσαν συνθήκες φρίκης. Μπροστά στις συνθήκες αυτές οι ακρωτηριασμοί που έγιναν -απαράδεκτοι βέβαια σε κάθε περίπτωση- ωχριούσαν κυριολεκτικά. Στο βιβλίο του υποστράτηγου Ελευθερίου Παπαγιαννάκη, που προαναφέραμε περιγράφονται συνθή­κες Δαντικής Κόλασης γιατί ο ίδιος υπήρξε αιχμάλωτος στο στρατόπεδο των παιδικών εξοχών στους Αγίους Αποστόλους, δυτικά των Χανίων κατά μήκος της παραλίας προς το Καστέλλι. Ήταν τότε Ανθυπολοχαγός αλλά κατόρθωσε να δραπετεύσει. Η περιγρα­φή την οποία κάνει είναι συνταρακτική, προκαλεί αποτροπιασμό και φαίνεται απίστευτο σε πιο σημείο απανθρωπιάς και βαρβαρότητας είχε οδηγήσει ένα πολιτισμένο λαό -όπως ο Γερμανικός- το ναζιστικό καθεστώς, που του είχε επιβληθεί και δημιουρ­γούσε στον κόσμο ένα νέο μεσαίωνα Ιεράς Εξέτασης και Δαντικής Κόλασης. Για την όλη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί στην Κρήτη αποκαλυπτικό και συγκλονιστικό είναι, επίσης, το βιβλίο «Η Μάχη της Κρήτης», του ιστορικού αείμνηστου Ι.Δ. Μουρέλλου κα­θώς και η «Έκθεση της Κεντρικής Επιτροπής διαπιστώσεως ωμοτήτων εν Κρήτη», η οποία συγκροτήθηκε μετά τον πόλεμο από διακεκριμένες προσωπικότητες, όπως ο με­γάλος Κρητικός συγγραφέας Ν. Καζαντζάκης κ.ά. Βάσει των διαπιστώσεων αυτών δικά­σθηκαν από το ειδικό Δικαστήριο εγκληματιών Πολέμου το 1946 στην Αθήνα, οι Γερ­μανοί στρατηγοί Μπρούνο Μπρόγιερ και Βάλτερ Μύλλερ. Καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέσθηκαν. Σχετικά, ο Τσόρτσιλ - ο οποίος όπως αναφέρει στο βιβλίο του για το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, συνέλαβε την ιδέα της καθιέρωσης της Αρχής της Τιμωρίας των εγκληματιών πολέμου, από τις εκτελέσεις των Ναζί «αθώων και γενναίων» Κρητικών - γράφει στην σελίδα 266 του 3ου τόμου ότι με την εκτέλεση των δύο στρατηγών «...μερι­κά από τα μεγάλα χρέη εκπληρώθηκαν...».

Η Αντίσταση

Όμως μέχρι τον Αύγουστο του 1941 η Κρητική Αντίσταση, που είχε αρχίσει κατά τη μάχη δεν είχε καμθεί. Οι κατακτητές άρχισαν να μεταβάλλουν την άκαμπτη στάση τους. Υπήρχαν πληροφορίες ότι Βρετανοί Πράκτορες είχαν αποσταλεί στην Κρήτη και ότι  το στρατηγείο Μ. Ανατολής ετοίμαζε απόβαση για ανακατάλυψη της νήσου. Πως όμως, είχαμε φθάσει σ’αυτή τη φάση σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα; Είναι μία ιστορία θρίλερ  που θα μπορούσε να αποτελέσει μία συναρπαστική κινηματογραφική ταινία. Πρώτα πρώτα ο αρχηγός της Ιντέλιντζες Σέρβις στην Κρήτη έπεσε στο Ηράκλειο πολεμώντας τους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές. Οι τελευταίοι θα μάθαιναν  ποιόν μεγάλο εχθρό τους είχαν φονεύσει μόνο μετά την εκκένωση της μεγαλονήσου από τους Άγγλους, οι οποίοι δεν είχαν τότε πληροφορηθεί την απώλειά του. Έτσι επαφή μεταξύ του στρατηγείου του Καϋρου  και της Κρητικής αντίστασης, που συνεχιζόταν σε ορισμένες περιοχές στα βουνά, είχε διακοπεί. Αποκαταστάθηκε μόνο τέλη Ιουνίου 1941 χάρις στις προσπάθειες ορισμένων αντιστασιακών. Προσπάθειες που συνθέτουν το θρίλερ που προαναφέραμε. Η συνεχιζόμενη αντίσταση και οι παραπάνω πληροφορίες συντάραξαν τη Γερμανική στρατιωτική Διοίκηση. Με προκήρυξή της, στις 13 Σεπτεμβρίου 1944 ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«Ακόμη εξακολουθούν συγκρούσεις δι’όπλων μέρους Κρητικού πληθυσμού μετά του Γερμανικού Στρατού. Ως εξακριβώθη εξ  αυτού, παρά τη Διαταγή του Στρατηγού Διοικητού Κρήτης, ευρίσκονται ακόμη όπλα και πολεμοφόδια υπό την κατοχή του πληθυσμού. Ο Γερμανικός στρατός εξαναγκάσθη όπως καταδειώξει το οπλοφορούν τμήμα του πληθυσμού. Οι παραβάτες ετιμωρήθησαν ή θα τιμωρηθούν». Ο Στρατιωτικός  Διοικητής.

Το θέμα των ακροτήτων και οι κακοποιήσεις των πτωμάτων έχει έλθει στην δημοσιότητα επανειλημμένα. Όμως, ο Αυστραλός Longκαι ο Γερμανός δικαστής Rudelείναι σαφείς. Βέβαια, ορισμένοι Κρήτες πολίτες πολεμούσαν με παλιούς «Γκράδες» που οι σφαίρες τους άνοιγαν το κεφάλι και σκόρπιζαν τα μυαλά στον αέρα και στο δε υπόλοιπο σώμα άνοιγαν τεράστιες πληγές. Και αυτές είναι οι περιπτώσεις που άργησαν να καραλάβουν οι Γερμανοί ότι ήταν από τους «Γκράδες» των ελευθέρων Κρητών σκοπευτών!...

-Ο κ. Γεώργιος Ευθ. Χαροκόπος είναι Ιστορικός – Συγγραφέας


Ενιαίος Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης