Παρασκευή
22 Ιουνίου 2018
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 2833RSS FEED
Άνοια, Αλτσχάιμερ
Γράφει ο
Νίκος Καλλιακμάνης

Με την αύξηση και παράταση του χρόνου ζωής, οι άνθρωποι μεγάλης ηλικίας εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά άνοιας.

1. Τι είναι άνοια; Dementia;

 Η πιο συχνή μορφή της νόσου Alzheimer (ΑΖΗ).

Είναι μεγάλα τα ποσοστά άνοιας – AZH;

 Στον Ελληνικό χώρο αναφέρονται 150.000 – 160.000. Στην Ευρώπη, οι πάσχοντες από AZH και άλλες μορφές άνοιας φτάνουν τα 6 – 7,3 εκατομμύρια. Με την προοπτική διπλασιασμού του αριθμού αυτού τα επόμενα 20 έτη.

1A. Ποιος ο ορισμός της άνοιας;

Ο όρος άνοια αναφέρεται σε μία σειρά συμπτωμάτων τα οποία παρουσιάζονται σε άτομα με νόσους οι οποίες καταστρέφουν τα εγκεφαλικά κύτταρα, προκαλώντας μία σταδιακή και αργή επιδείνωση των νοητικών ικανοτήτων του ατόμου.

Επίσης, η άνοια προκαλεί διαταραχή στις επιτελικές οργανωτικές λειτουργίες (προγραμματισμός, οργάνωση, αφηρημένη σκέψη, προσοχή).

Τα κλινικά χαρακτηριστικά της άνοιας, είναι :

  • ΑΦΑΣΙΑ : Διαταραχή στην γραφή, ανάγνωση, κατονομασία των αντικειμένων.
  • ΑΠΡΑΞΙΑ : Διαταραχή σε κινήσεις με εντολή ή μίμηση χωρίς ύπαρξη κινητικής βλάβης.
  • ΑΓΝΩΣΙΑ : Διαταραχή στην αναγνώριση οικείων αντικειμένων ή προσώπων.

Ιατρικός ορισμός άνοιας : Κάθε κλινικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διαταραχές της μνήμης και συνύπαρξη ενός από τα προηγούμενα συμπτώματα που αναφέρθηκαν.

Ποιες είναι οι λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού, του εγκεφάλου του ανθρώπου που προσβάλλονται στην άνοια;

Οι λειτουργίες :

  • Της μνήμης.
  • Της κρίσης.
  • Του λόγου.
  • Κοινωνική και ατομική συμπεριφορά.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν αργά αλλά σταθερά σε μία πλήρη αποδιοργάνωση της ζωής και της προσωπικότητας του ατόμου που εμφανίζει άνοια.

Υπάρχει κατάταξη – αιτιολογία των ανοϊκών συνδρόμων;

Βέβαια, η άνοια ξεχωρίζει από πλευράς αιτιολογίας σε :

  • Άνοια εκφυλιστική (που υπάγεται και η νόσος Alzheimer).
  • Άνοια αγγειακή (σε παθήσεις αγγείων του εγκεφάλου).
  • Άνοια τραυματική (κακώσεις – αιματώματα – αιμορραγίες εγκεφάλου).
  • Άνοια λοιμώδους αιτίας (μύκητες – σπειραχαΐτη – ιογενείς λοιμώξεις εγκεφάλου).
  • Άνοια που προκαλείται από όγκους εγκεφάλου.
  • Άνοια που οφείλεται σε μεταβολικά – τοξικά αίτια (χρόνιος αλκοολισμός – έλλειψη Β12, φυλλικού οξέος – ηπατική, νεφρική ανεπάρκεια – υποθυρεοειδισμός – παρανεοπλαστικά σύνδρομα : δηλαδή σύνδρομα που συνοδεύουν διάφορες νεοπλασίες π.χ. πνευμόνων – κληρονομικές διαταραχές (ν. Wilson).

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΝΟΜΟΝΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΜΕ ΟΔΗΓΟ ΤΑ ΑΡΧΙΚΑ ΣΤΗ ΞΕΝΗΣ ΛΕΞΗΣ (Dementia). Έτσι, Άνοια μπορεί να προκληθεί από.

  • Drugs
  • Emotional
  • Metabolic
  • Eye + Ear Declining

 

  • Normal Pressure Hydrocephalus

 

  • Tumor
  • Infections
  • Anemia

: Φάρμακα.

: Συναισθηματικές καταστάσεις.

: Μεταβολικά αίτια.

: Παθήσεις που προκαλούν μείωση λειτουργικότητας οφθαλμών, αυτιών.

: Φυσιολογικής τάσης Υδροκέφαλος.

Υδροκέφαλος : αύξηση της πίεσης μέσα στον εγκέφαλο του Εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

: Όγκοι εγκεφάλου.

: Λοιμώξεις εγκεφάλου.

: Αναιμία.

 

Πόσο συχνή είναι η νόσος AZH;

Η συχνότητα της νόσου αυξάνεται με την ηλικία. Εμφανίζεται κατά μέσο όρο σε ποσοστό 5% - 10% σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών.

Μετά την ηλικία των 85 ετών η συχνότητα είναι 1 στους 3.

Λόγω της μεγάλης συχνότητας της νόσου στο γενικό πληθυσμό υπάρχει πιθανότητα 2 ή περισσότερα άτομα από την ίδια οικογένεια να εμφανίσουν την νόσο.

Αυτό δεν είναι μόνο ιατρικό πρόβλημα αλλά προκαλεί αποδιοργάνωση όπως είναι φυσικό του κοινωνικοοικονομικού ιστού της ζωής της κάθε οικογένειας.

Ενδεικτικά το κόστος κάθε άρρωστου με ν. AZH υπολογίζεται σε 21.000€.

Η νόσος AZH έχει κληρονομικό υπόστρωμα;

Σαφής κληρονομική προδιάθεση υπάρχει σε ποσοστό 5%.

Στις περιπτώσεις αυτές η νόσος αρχίζει σε ηλικία 40-60 ετών.

Έχουν εντοπισθεί 3 γονίδια υπεύθυνα για την εμφάνιση της προγεροντικής μορφής της ν.AZH.

Η νόσος AZH έχει σχέση με το μορφωτικό επίπεδο των ατόμων;

Ναι, έχει εξακριβωθεί ότι σε άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο η συχνότητα της νόσου είναι μεγαλύτερη.

Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι η συνεχιζόμενη εκπαίδευση, μελέτη, επιμόρφωση, ενασχόληση, αυξάνει τις νοητικές εφεδρείες των ατόμων [πιθανώς προστατεύει από την άνοια με δημιουργία νέων νευρωνικών δικτύων και πιθανώς εγκεφαλικών κυττάρων(;)].

Η νόσος AZH συνδέεται με εξωτερικούς παράγοντες;

Ενδείξεις υπάρχουν οι οποίες συνδέουν τη νόσο με «αγγειακούς παράγοντες κινδύνου», όπως :

  • Αρτηριακή υπέρταση.
  • Σακχαρώδη διαβήτη.
  • Υπερχοληστεριναιμία.
  • Υπερομοκυστεϊναιμία.
  • Παχυσαρκία.
  • Κάπνισμα.
  • Υπερουριχαιμία.

Γεγονός που επιτρέπει την πρόληψη της, όταν αντιμετωπισθούν όλοι οι παραπάνω παράγοντες.

Υπάρχουν προληπτικά μέτρα για την AZH;

Θεωρητικά η απάντηση είναι ΝΑΙ, όταν αντιμετωπισθούν οι «επικίνδυνοι παράγοντες» που αναφέρθηκαν με τους παρακάτω τρόπους:

  • Συστηματική σωματική άσκηση.
  • Υγιεινή διατροφή με φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και τρόφιμα πλούσια σε ωμέγα 3 λιπαρά οξέα.

Καλό θα είναι η υγεινοδιαιτική και σωματική άσκηση να αρχίσουν να εφαρμόζονται από τη μέση ηλικία και προτού αρχίσει η νευροεκφυλιστική διαδικασία της άνοιας στον εγκέφαλο!!!

Πως γίνεται η διάγνωση της νόσου;

Η διάγνωση της νόσου είναι αρκετά εύκολη για γιατρό ο οποίος διαθέτει εμπειρία συνδυάζοντας την κλινική εικόνα αλλά και τα σύγχρονα διαγνωστικά μέσα (νευροαπεικονιστικές μέθοδοι – βιολογικοί δείκτες – νευροψυχολογικές δοκιμασίες).

Μήπως έχετε αρχίσει να μη θυμάστε;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

  1. Ξεχνάτε με συνεχώς αυξανόμενο ρυθμό ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων;
  2. Συναντάτε ορισμένες δυσκολίες στο να εκφραστείτε. Ψάχνετε πολλές φορές να βρείτε τις κατάλληλες λέξεις;
  3. Χάνετε συχνά τα προσωπικά σας είδη (γυαλιά, κλειδιά, φάρμακα);
  4. Δυσκολεύεστε να κάνετε πράξεις που παλιότερα φαίνονταν πολύ εύκολες (π.χ. μαγείρεμα, οδήγημα οχήματος, διαχείριση οικονομικών);
  5. Ξεχνάτε τα πρόσφατα γεγονότα («απώλεια πρόσφατης μνήμης») ενώ θυμάστε χαρακτηριστικές και έντονα παλιότερα γεγονότα και πράξεις;
  6. Δυσκολεύεστε να προσανατολισθείτε στο χώρο (οικείο ή ξένο);
  7. Χάνετε το δρόμο σας στις περιοχές που κυκλοφορούσατε χωρίς πρόβλημα μέχρι τώρα;
  8. Ξεχνάτε τις διάφορες προσωπικές και κοινωνικές συναντήσεις και τις υποχρεώσεις σας γενικότερα;
  9. Ξεχνάτε κάθε μέρα και περισσότερο; Γενικά επιτείνονται και αυξάνονται όλα τα παραπάνω συμπτώματα;

ΑΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΚΑΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ

ΚΑΛΟ ΘΑ ΕΙΝΑΙ Ν ΑΠΕΥΘΥΝΘΕΙΤΕ

ΑΜΕΣΩΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟ ΓΙΑΤΡΟ

ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΣΑΣ ΓΙΑΤΡΟ

Πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε κάποιο γιατρό ο οποίος θα σας βοηθήσει άμεσα και αποτελεσματικά.

Πέρασε, η «γραφική εποχή» που ο γιατρός ακόμα και επί υποψίας (όχι διάγνωσης) της άνοιας χτυπούσε προστατευτικά και γεμάτος συγκατάβαση το άτομο στον ώμο και έλεγε «κουράγιο, αυτά γίνονται» ή «να κάνεις υπομονή»!!!!

Σήμερα, τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά.

Πρώτον, υπάρχουν μορφές άνοιας οι οποίες είναι αναστρέψιμες [άνοιες οι οποίες προκαλούνται από υπολειτουργία του θυρεοειδή αδένα, από έλλειψη ιχνοστοιχείων και Βιταμίνων (Β12) από τον οργανισμό – από όγκους εγκεφάλου λήψη φαρμάκων (ηρεμιστικά – αντικαταθλιπτικά φάρμακα – υπερτασικά φάρμακα)].

Επίσης, ορισμένα ψυχικά νοσήματα όπως

η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ – η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΓΧΩΔΗΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ προκαλούν μνημονικές δυσκολίες

 

Η άνοια είναι θανατηφόρος;

Η εκφύλιση τους εγκεφάλου που συμβαίνει στην άνοια επηρεάζει τελικά και τις άλλες λειτουργίες του εγκεφάλου όπως και τα συστήματα γενικά του σώματος.

Η πιο συχνή αιτία των ανοϊκών ασθενών είναι λοιμώξεις που οφείλονται στην αποδυνάμωση ου ανοσολογικού συστήματος και των συνολικών λειτουργιών του οργανισμού τους.

Υπάρχει ειδική εξέταση που να προβλέπει εάν κάποιο άτομο νοσήσει;

 Δυστυχώς όχι.

Ακόμη και στην περίπτωση εμφάνισης της νόσου αλτσχάϊμερ, σε άτομα μικρής ηλικίας (πριν από τα 50 χρόνια), ο γενετικός έλεγχος που γίνεται σε αυτούς και τα μέλη της οικογενείας τους, που σκοπό έχει να διαπιστώσει τα γνωστά γονίδια που ευθύνονται για τις προγεροντικές μορφές της νόσου δεν μπορεί να προβλέψει τις δυνατότητες μελλοντικής νόσησης και την έναρξή της.

Για τους παραπάνω λόγους αλλά και λόγο του μεγάλου οικονομικού κόστους, ο παραπάνω γενετικός έλεγχος δεν συγκαταλέγεται στις εξετάσεις οι οποίες προτείνονται.

Υπάρχουν φάρμακα για την νόσο;

Φάρμακα υπάρχουν. Ριζική θεραπεία δεν υπάρχει.

Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι τα φάρμακα αναστέλλουν την εξέλιξη της νόσου, προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής και για το λόγο αυτό σημασία έχει η άμεση χορήγησή τους (από την στιγμή της διάγνωσης).

Τα σημαντικότερα φάρμακα για τη θεραπεία της ν. AZH είναι οι αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης στους οποίους ανήκουν η δανεπεζίλη (κατάλληλη για όλα τα στάδια της νόσου), η ριβαστιγμίνη, η γκαλανταμίνη, η μεμαντίνη.

Επίσης, μπορεί να γίνει να συνδυασμός των παραπάνω φαρμάκων με φάρμακα για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, επιθετικότητας, αρνητισμού, προβληματικές συμπεριφορές που συχνά εμφανίζονται στα άτομα με άνοια.

Υπάρχουν μη φαρμακευτικές θεραπείες;

Υπάρχουν και απευθύνονται στα αρχικά στάδια της νόσου.

Αυτά είναι :

  1. Κινητοποίηση του ασθενούς.
  2. Ενίσχυση της αυτονομίας του και καθημερινής λειτουργικότητας.
  3. Βελτίωση τρόπου ζωής αυτού και της οικογενείας του.

Η συμμετοχή επίσης σε προγράμματα που περιλαμβάνουν :

  • Νοητική ενδυνάμωση.
  • Λογοθεραπεία.
  • Εργοθεραπεία.
  • Θεραπευτική προσέγγιση τέχνης και άλλων δραστηριοτήτων.
  • Σωματική άσκηση που θεωρείται σήμερα απαραίτητη.

Όπως φαίνεται πέρασε η εποχή του συγκαβατικού

«χτυπήματος» στην πλάτη από τον γιατρό προς τον

ασθενή και το άτομα δεν αντιμετωπίζεται

πια σαν ασθενής αλλά σαν άτομο με

διάφορες αδυναμίες (σωματικές, νοητικές) το

οποίο πρέπει να μπορεί να επανέλθει κατά

το δυνατόν στο κοινωνικό σύνολο ξανά!!!!

 

Υπάρχουν κατηγορίες από πλευράς νόσησης της νόσου Αλτσχάϊμέρ;

ΝΑΙ, και καλό είναι να είναι γνωστά στους γιατρούς και επιστημονικό παραϊατρικό και υγειονομικό προσωπικό, ώστε να προσφέρονται καλύτερες συνθήκες νοσηλείας και διαβίωσης στα άτομα με άνοια.

ΗΠΙΑ ΝΟΣΟΣ

ΜΕΣΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΝΟΣΟΣ

ΒΑΡΕΙΑ ΝΟΣΟΣ

1. Εμφάνιση απώλεια πρόσφατης μνήμης.
2. Δυσκολία αναγνώρισης και κατονομάσεως προσώπων και αντικειμένων.
3. Δυσκολία λήψης αποφάσεων.
4. Μη ανάπτυξη πρωτοβουλιών έλλειψη ενδιαφερόντων
    (κοινωνικών – υγιεινής σώματος).
5. Εμφάνιση κατάθλιψης-εκνευρισμού.
1. Απώλεια ονομάτων πρόσφατων γεγονότων συστηματικά
2. Δυσκολία έκφρασης και ανεύρεσης καταλλήλων λέξεων. Χρήση λανθασμένων λέξεων.
3. Απώλεια προσανατολισμού (στον χώρο του – στη γειτονιά).
4. Απώλεια ικανότητας αυτοεξυπηρέτησης (μαγείρεμα – ψώνια – ατομική καθαριότητα)
5. Παραλήρημα – ψευδαισθήσεις.
1. Μη αναγνώριση οικείων προσώπων.
2. Αδυναμία κατανόησης γεγονότων, ερμηνείας αυτών.
3. Αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης – απώλεια ούρων – απώλεια βάδισης – απώλεια προσανατολισμού.

 

ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

 

  • ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΖΩΗ
  • ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ – ΡΟΥΤΙΝΑΣ
  • ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ – ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ – ΨΥΧΙΚΗ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ
  • ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ
 
  • ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ
  • ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ
  • ΑΝΟΧΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΩΝ
  • ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ, ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
 
  • ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΛΥΨΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΝΩΝ
  • ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ
  • ΔΥΣΚΑΜΨΙΑΣ


 

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Ενιαίος Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης