Πέμπτη
22 Οκτωβρίου 2020
Ημερήσια ηλεκτρονική εφημερίδα, Αρ. φύλλου 3685RSS FEED
Η Διαχείριση των Απορριμμάτων και η Κυκλική Οικονομία
Γράφει η
Αγγελική Χαραλαμποπούλου

Tο μείζον ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων είναι πάντα επίκαιρο. Κατά καιρούς, υπήρξαν μεγαλόπνοες υποσχέσεις που ποτέ δεν υλοποιήθηκαν, είτε λόγω οικονομικού κόστους, είτε για διαδικαστικούς ή άλλους λόγους. Θεωρώ πως δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε την Αμερική.

Υπάρχουν τόσα απτά, λίαν λειτουργικά και αποτελεσματικά μοντέλα σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και δεν έχουμε παρά να τα ΄΄αντιγράψουμε΄΄ ή απλά να τα μιμηθούμε. Σύμφωνα με τη σύγχρονη διεθνή πρακτική της Κυκλικής Οικονομίας, δύο είναι οι βασικοί, αποδοτικοί και αποτελεσματικοί τρόποι διαχείρισης των απορριμμάτων: η Ανταποδοτική Ανακύκλωση και η Καύση για Ενέργεια και Θέρμανση.

Ο συνδυασμός και των δύο αποτελεί την ιδανική λύση. Ανταποδοτική Ανακύκλωση Η μεγάλη επιτυχία της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης στηρίζεται στην εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων ανακύκλωσης που επιτυγχάνουν υψηλή συμμετοχή των πολιτών.

Η Ανταποδοτική Ανακύκλωση αξιοποιεί τη διεθνή εμπειρία, σύμφωνα με την οποία, όταν ένα σύστημα ανακύκλωσης συσκευασιών βασίζεται μόνο στην εθελοντική συμμετοχή των δημοτών στη διαδικασία της ανακύκλωσης και στην περιβαλλοντική συνείδηση αυτών, οι ποσοτικοί στόχοι ανακύκλωσης που μπορούν να επιτευχθούν έχουν ένα όριο που δεν μπορεί να ξεπεραστεί, όσο και εάν επεκταθεί ένα σύστημα ανακύκλωσης συσκευασιών.

Ως συμπέρασμα, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να επιτευχθούν και να διατηρηθούν υψηλά επίπεδα συμμετοχής στη διαδικασία της ανακύκλωσης, είναι η παροχή κινήτρων για τις επιστρεφόμενες συσκευασίες.

Έτσι, οι δημότες – καταναλωτές ανταμείβονται άμεσα από τη διαδικασία της ανακύκλωσης, ικανοποιώντας τόσο τις ανάγκες τους όσο και τις ευαισθησίες τους. Παράλληλα, μέσω της παροχής κινήτρων για την επιστροφή των μετά τη χρήση συσκευασιών, οι καταναλωτές κατανοούν πολύ εύκολα και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, ότι οι άδειες συσκευασίες δεν είναι σκουπίδια, αλλά υλικά που έχουν αξία. Για το λόγο αυτό, οι δημότες δεν απορρίπτουν τις συσκευασίες στα σκουπίδια, αλλά τις προωθούν για ανακύκλωση.

Η Ανταποδοτική Ανακύκλωση στηρίζει τη μέθοδο εναλλακτικής διαχείρισης που εφαρμόζει, στη χρήση των Κέντρων Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης, όπου με την αξιοποίηση εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, πραγματοποιούνται αυτόματα οι εργασίες συλλογής, επεξεργασίας και αποθήκευσης των συσκευασιών, ενώ παράλληλα παρέχεται στους καταναλωτές ανταποδοτικό κίνητρο για κάθε επιστρεφόμενη συσκευασία.

Το κίνητρο αυτό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για δωρεάν αγορές σε συμβεβλημένα καταστήματα, είτε να προσφερθεί ως δωρεά για ενίσχυση κοινωνικών σκοπών. Καύση για ενέργεια και θέρμανση Ταξιδεύοντας στη Βαρκελώνη πριν μερικά χρόνια, με έκπληξη και περιέργεια, παρατήρησα στην τουριστική περιοχή Μπαρτσελονέτα, δεκάδες απορριμματοφόρα να εισέρχονται από τη μία είσοδο στην αντίστοιχη ΄΄ΔΕΗ΄΄- την εταιρεία παραγωγής ενέργειας και κατά δεκάδες επίσης εξέρχονταν από την άλλη.

Έτσι πληροφορήθηκα για την αξιοποίηση των απορριμμάτων τους για παραγωγή ενέργειας-ηλεκτρικού ρεύματος. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου δηλαδή και με περιβαλλοντικό πρόσημο... Κάτι που η Δανία το έκανε πράξη και οι κάτοικοι της Κοπεγχάγης θα μπορούν να κάνουν μάλιστα και σκι σε βουνό... από σκουπίδια.

Στην Κοπεγχάγη, θα ολοκληρωθεί, σε λίγο καιρό, η υλοποίηση της πρώτης απτής έκφρασης της φιλοσοφίας του ομίλου BIG (Bjarke Ingels Group): «ηδονιστική βιωσιμότητα» ή η ιδέα να σώσουμε τον πλανήτη ενώ διασκεδάζουμε.

Οι κάτοικοι της πρωτεύουσας της Δανίας θα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν σκι στην οροφή μιας μονάδας παραγωγής ενέργειας από καύση απορριμμάτων! Όταν άλλοι θεωρούν τα σκουπίδια βρώμικο πρόβλημα, οι Δανοί τα βλέπουν ως καθαρό και εναλλακτικό καύσιμο, ή ακόμη και ως πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Δανία διαθέτει πλέον δεκάδες μη συμβατικές μονάδες αποτέφρωσης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης σκουπιδιών, δηλαδή υπερσύγχρονα εργοστάσια τα οποία μετατρέπουν τα απορρίμματα σε ενέργεια και θέρμανση για τις κοινότητες που τα φιλοξενούν, με τεράστια οφέλη για το περιβάλλον. Η χρήση αυτών των μονάδων έχει μειώσει όχι μόνο τις ενεργειακές δαπάνες και την εξάρτηση της Δανίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και τη χρήση των χωματερών και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. .

Αυτή τη στιγμή λειτουργούν 29 εργοστάσια καύσης σκουπιδιών για την παραγωγή ενέργειας, τα οποία εξυπηρετούν 98 δήμους, σε μια χώρα 5,5 εκατομμυρίων κατοίκων. Ηδη κατασκευάζονται άλλα 10.

Δεν είναι να απορεί κάποιος που τέτοιες μονάδες λειτουργούν χωρίς αντιδράσεις ακόμη και στο κέντρο της Κοπεγχάγης ή σε πλούσια οικιστικά προάστια, καθώς οι ιθύνοντες των μονάδων φροντίζουν η μεταφορά των σκουπιδιών σε αυτές να γίνεται με άκρα διακριτικότητα και προσοχή. Εδώ μετράει ακόμη και η αισθητική: τα πιο πρόσφατα κατασκευασμένα εργοστάσια ξεγελούν το μάτι, καθώς είναι «ντυμένα» με περίτεχνα «κελύφη» που θυμίζουν… γλυπτά!

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αυτές οι μονάδες «νέας γενιάς» διαθέτουν δεκάδες φίλτρα που συλλέγουν ρυπογόνους παράγοντες, από βαριά μέταλλα ως διοξίνες, που μόλις πριν από δέκα χρόνια θα ξέφευγαν στο περιβάλλον, και χρησιμοποιούν ως καύσιμο μόνον οικιακά και βιομηχανικά απορρίμματα που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν, μειώνοντας έτσι σημαντικά το ενεργειακό αποτύπωμα της χώρας και προωθώντας την ανακύκλωση. Και επειδή τίποτα δεν πάει χαμένο, στο τέλος της διαδικασίας καύσης, τα οξέα, τα βαριά μέταλλα και ο γύψος πωλούνται στον κατασκευαστικό κλάδο, ενώ οι μικρές ποσότητες τοξικών υλικών υψηλής συγκέντρωσης δημιουργούν μια πάστα η οποία συσκευάζεται με ασφάλεια και αποστέλλεται σε ειδικό μέρος υγειονομικής ταφής τους. Κάτι αντίστοιχο λειτουργεί για την καύση των μολυσματικών νοσοκομειακών αποβλήτων στην περιοχή του Μπάρι της Νότιας Ιταλίας, εδώ και αρκετά χρόνια, με τελικό προϊόν το διττανθρακικό νάτριο-τη γνωστή σόδα, για βιομηχανική χρήση. Η Ευρώπη πρωτοστατεί στην κατασκευή και τη λειτουργία τέτοιων πρωτοποριακών μονάδων, καθώς διαθέτει περίπου 400 από αυτές. Οι χώρες που ηγούνται αυτού του τρόπου παραγωγής ενέργειας και ταυτοχρόνως αντιμετώπισης του ζητήματος των απορριμμάτων είναι η Δανία, η Γερμανία και η Ολλανδία.

Σαν λαός είμαστε αρκετά ως πολύ μιμητικός, συνήθως για επουσιώδη ή και αρνητικά πρότυπα συμπεριφορών και πρακτικών. Μήπως ήρθε επιτέλους το πλήρωμα του χρόνου να υιοθετήσουμε-μιμηθούμε και κάτι πραγματικά χρήσιμο και αποτελεσματικό, ουσιαστικά καινοτόμο κι όμως τόσο απλό;

Η συνεργασία Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα-Δήμοι και Περιφέρειες αφ΄ενός, ιδωτικές επιχειρήσεις αφ΄ετέρου-εύκολα και αποτελεσματικά σε σύντομο χρονικό διάστημα, μπορούν να κάνουν πράξη την βέλτιστη διαχείριση-αξιοποίηση των απορριμμάτων.